sábado, 18 de marzo de 2023

Atzizki (sufijo) euskérico de los Números Ordinales: - GARREN-A. Etimología, Origen y Significado.

 






◇◇◇



▪︎-GARREN
Sufijo de n°s ordinales (atzizki)
Indica el n° de orden en una serie o conjunto ordenado.



▪︎Lehen:
•primero
< *Aurre Ken :
•sin delante, quitado lo de a adelante
> *eirre gen
> *ele hen
> Lehen

▪︎Bi-Garren : Segundo

▪︎Hiru-Garren : Tercero

▪︎Lau-garren : Cuarto

.....etc.

▪︎Azken:
•último
< *Atze Ken
•sin detrás, quitado lo de atrás
> *az(e) ken
> Azken



▪︎- GARREN

0.
< *[ BI ] - GEHI AURRE HEDA DAGOEN

•Que está desplazado de delante sumando dos.

•Desde delante contando dos.

•El segundo.


《 ▪︎ Heda Dagoen
•que está desplazado
> - îte rekuî
> - ti ^ik(ī)
> - tīk

▪︎Aurre Heda Dagoen > Aurre-tik
•que está desplazado de delante
•desde delante 》


▪︎- GARREN

0.
< *[ BI ] - GEHI AURRE HEDA DAGOEN
1.
> *[ BI ]- GIÎ ARRE (Î)RE REHUIN
2.
> *[ BI ] - G(Ī)ARRE^E^E(^II)N
3.
> [ BI ]- GARRĒN

•bi-garren : segundo : 2°
•bi-garren-a : el segundo : el 2°
•hiru-garren : tercero : 3°
•hiru-garren-a : el tercero : el 3°
•lau-garren : cuarto : 4°
•lau-garren-a : el cuarto : el 4°

...... y así sucesivamente.

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧








viernes, 17 de marzo de 2023

El deseo euskérico: GURA, NAHI, GUREN. Etimología, Origen, Significados.

 





◇◇◇


▪︎GURA (B) (<> NAHI)
•deseo, voluntad
•gana, apetito



A. GURA
0.
< *GOGO HEDA NORA DEN
•Que es a donde fluye el ánimo
1.
> *GUHU ÊRA NURE RÎ
2.
> *GU^U ÎRA NI^I ^Î
> *GŪ(Î)RAN(Ī^)
3.
> *GŪRAN
4.
> GŪRÂ



B. NAHI
0.
< *NORA HEDA GOGO DEN
•Que es a donde fluye-se desplaza-se extiende el ánimo
1.
> *NU^A ÎRA HUHU RÎ
2.
> *NIÂ RA HIHI ^Î
3.
> NÂ ^A HI^I ^Î
> NĀ^HĪ^

Oharra:
Gura eta Nahi esanahi bera dute eta hitz berberetaz konposatuak dira baina elkartuak urrenkera ezberdinez.



•Un derivado de GURA:

▪︎GUREN
•el más querido, predilecto
•santo
•rollizo, robusto (B)
0.
< *GURA GEHIEN SORTZEN DAUNA
•El-la-lo que crea mayor deseo.
1.
> *GURE HE(Î)EN SÛZEN REÎNE
2.
> *GURE ÊEN (Z)Î^IN ^IIN(I)
3.
> *GURĒN^ĪNĪN
> *GURĒNĪNĪ^
4.
> *GURĒNĪHĪ
> *GURĒNĪ^Ī > GURĒN(Ī)
> GURĒN

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧










La Cantabria costera de antigua toponimia vascónica. Los casos de NOJA e ISLA : Etimología, Origen y Significado.

 









◇◇◇



▪︎ NOJA
•Pueblo costero-marino en Cantabria, antigua Autrigonia, que fue del Reino de Pamplona-Navarra.

0.
< ZAiN BEHA ORO ITSAS HEDA DEN URI

•Pueblo que mira vigilante a todo el extenso mar.

1.
(nb > m)
> *ZEMIÊ O^O TZÊ HIRA RÎ IRI

2.
> *ZINĪ Ō ZÎ HI^A ^Î I^I

3.
> *(^I)N Ō ^Î HÂ (Ī^)
> *NŌÎHÂ

4.
> NŌJÂ

☆☆☆


▪︎ISLA
•Pueblo costero-marino en Cantabria, antigua Autrigonia, que fue del Reino de Pamplona-Navarra.

0.
< *ITSAS HEDA ORO AURRE ZAIN BEHA DEN URI

•Población que mira vigilante ante todo el extenso mar.

1.
(nb > m)
> *ITSE ÊRA O^O ARRE ZÊMEÂ RÎ I^I

2.
> *ISI ÎLA Ū ALI ^ÎNIÊ (^Î Ī)

3.
> *ISĪLA(Ī)ALĪHIÎ
> *ISĪLĀL(Ī^Ī)
> *ISĪLĀ(L)

4.
> *IS(Ī)LĀ^

> ISLĀ

¤ Nota

No hay diferencia entre los vocablos aglutinados en los nombres de Noja e Isla, pero cambia su orden en la aglutinación y por eso los nombres resultantes son tan diferentes, aparentemente, ya que significan lo mismo.

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧♡♧











domingo, 12 de marzo de 2023

Hemendik aurrera: -DIK / -TIK, -GATIK, ERA, -RA/-ETARA, -RANTZ, -RUNTZ (B), ETA, -IT-, ergativo -K, -GANA, -RI /-EI/-I, -RAINO/-ETARAINO, ARTE, TARTE, TARTEAN, BITARTEAN.



◇◇◇


• Expresión


▪︎HEMENdik AURREra

•De Aquí en Adelante.
•De Ahora en Adelante.


• Etimología

0.
< *KEBEN DAGOEN AORRE HEDAN


• Significado

•En el Extenso Delante Que Hay Aquí.

O sea:
•De Aquí en Adelante
•De Ahora en Adelante


• Evolución fonética y aglutinación


0.
< *KEBEN DAGOEN AORRE HEDAN

1.
> *GEMEN DEKUÎ AURRE ÊRÂ
•AquÍ Está la Manera<>Modo en Adelante

2.
> *HEMENDIKĪ  AURRĒRÂ

3.
> HEMENDIK AURRĒRÂ
•De Aquí en Adelante
•De Ahora en Adelante


¤ Azterketa / Ondorioak:
El paso de vocablos a sufijos (atzizkiak).


•1a.
▪︎dago
•está, hay
> deku > diki
> -dik <> -tik : desde


•2b .
▪︎zergatik
•por qué
•a causa de qué
•en base a qué
< *zer gain dik
•desde encima de qué
•en base a qué
•por qué
> zer gaî tik <> zergatik : por qué


•3c.
▪︎heda
•extender, desplazar
> êra
> -ra
> -rantz / -runtz
> êta > -it-

•4c1.
▪︎> êra : modo, manera
(extenso modo / manera de hacer)

•5c2.
▪︎> -ra : a (desplazamiento)

•6c3.
▪︎-rantz  /  -runtz (B)
•hacia

•7c3.1
▪︎-rantz
< *-ra den heda zen
•que es 'a' y grande
•que es 'a' muy / mucho extenso
> *-ra rin îte zê
> *-ra în ti zî
> *-rantzī
> -rantz  (hacia)

•8c3.2
▪︎-runtz
< *-ra oro den heda zen
•que es todo 'a' y grande
•que es todo 'a' muy / mucho extenso
> *-re o^o rin îte zê
> *-ri ō în ti zî
> *-r ū n tzī
> -rūntz  (hacia) (B)


•9d.
▪︎eta < heda
y (conjunción copulativa)



•10d1.
< heda > êta
(y, añadido, extendido)



•11d2.
▪︎-it-
•pluralizador inter vocálico
•y, más que singular, plural
(dut <> d -it -ut :
he / tengo una cosa <> he / tengo más de una cosa
(una y más : dos o varias)
< heda > êta > *îte > *iti > -it- :
•pluralizador, más de una cosa.

•12e.
Ergativo: -k.
(Quién hace una acción transitiva)
Ergativo: Posesivo + gain.
e.b.:
▪︎ni-k
•yo ergativo
0.
< *nire gain

•encima de mí
•sobre mí
•a mi costa
•con mi esfuerzo
> *ni^i  gaî
> *nī ga
> *nī-ke > *nī-ki
> ni-k

•12e.
Ergativo -k
Quién hace la acción transitiva.
Ergativo:  Ergativo + gain
e.b.:
▪︎ni-k
yo ergativo
0.
< *nire gain
•sobre mí
•a mi costa
•con mi esfuerzo
> *ni^i  gaî
> *nī ga
> *nīke > *nīki
> nik

•12e.
Ergativo -k
Quién hace la acción transitiva.
Ergativo:  Ergativo + gain
e.b.:
▪︎ni-k
yo ergativo
0.
< *nire gain
•sobre mí
•a mi costa
•con mi esfuerzo
> *ni^i  gaî
> *nī ga
> *nīke > *nīki
> nik

•12e.
Ergativo -k
Quién hace la acción transitiva.
Ergativo:  Ergativo + gain
e.b.:
▪︎ni-k
yo ergativo
0.
< *nire gain
•sobre mí
•a mi costa
•con mi esfuerzo
> *ni^i  gaî
> *nī ga
> *nīke > *nīki
> nik

•12e.
Ergativo -k
Quién hace la acción transitiva.
Ergativo:  Ergativo + gain
e.b.:
▪︎ni-k
yo ergativo
0.
< *nire gain
•sobre mí
•a mi costa
•con mi esfuerzo
> *ni^i  gaî
> *nī ga
> *nīke > *nīki
> nik

•13e.
•movimiento a/hacia persona:
Posesivo + -gana
e.b.:
niregana : a mí, hacia mi
< *nire gain heda
•se extiende sobre mí
•se desplaza encima de mí
•verbo de movimiento a mí :
e.b.: viene a mí
> *nire gan êra
> *nire gan î^a
> nire-gana  ( v. movto. a mí)


•14f.
Dativo: (el que recibe el compl. directo) :
▪︎-ri / -i / -ei (a quien el compl. direct.)
< eri : dedo a, acción para
> -ri / -eî  / -î
Pronombre personal + dedo (eri)
e.b.:
ni eri > ni-ri : yo dedo ; a mi.
hi eri > hi-ri : tú dedo : a tí.
zu eri  > zu-ri: Ud. dedo : a Ud.
hura eri  > ha-ri : él-ella-ello dedo: a él
gu eri > gu-ri : nosotros-as dedo : a nosotros-as
zuek eri > zu-ēî : vosotros-as dedo : a vosotros-as
haiek eri > hai-ēî : ellos-as dedo : a ellos-as

Luego :
-ri < eri : a <> dedo <> señala a quien recibe el com0pemento directo.

De ello surgen las estructuras verbales:
▪︎NOR - NORI
•Quién a quién
▪︎NORK - NORI - ZER / NOR
•Quién a quién qué
▪︎NORK NOR / ZER
•Quién qué

15g
-raino / -etaraino :
hasta un lugar / hasta más de un lugar


▪︎-raino
noraino : hasta dónde
< *non heda ino
> nô êra ino
> nô(î)raino = noraino
•pequeño a dónde = hasta dónde
(sin pasar de alli)

▪︎-etaraino :
con eta: y = hasta más de un lugar,

igual con -etara: y = a más de un lugar.

e.b.:
•mendira : al monte
•mendietara : a los montes
•mendiraino :  hasta el monte
•mendietaraino : hasta los montes

Kontuz!: 

Hasta un tiempo (en vez de lugar) es 'arte':

▪︎noraino / ▪︎noiz arte 

•hasta dónde / •hasta cuándo

☆ Arte puede ser:

- Arte

- Hasta un tiempo

- Encina

- T'arte: período, intervalo, lapso

- T'arte-an : mientras, durante, entre, incluido, de por medio

- Bi-t'arte-an : entre tanto, durante, hasta, entre

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧





sábado, 11 de marzo de 2023

OGOÑO: Kantauri Itsasoko begiraleku onena.

 







◇◇◇


Ogoño lurmuturra Ibarrangelu 
eta Elantxobe artean dagoen harrizko lurmuturra da. Hango labarrek zuzenean ematen dute itsasora.
Ogoñoren mendebaldean Laga 
hondartza dago eta ekialdean 
Elantxobe herria.
Ogoñoren inguruetan mendizaleen ibilbide asko daude. Elantxobeko kanposantuaren ondotik hasten itsasoaren mailatik eta txuri-gorriz markaturiko bideari jarraiki Talaia mendi tontorrera iristeko aukera dago.
Geografikoki Urdaibairen ekialdeko muga da Ogoño, baita Kantauri Itsasoko begiraleku onena ere.

▪︎OGOÑO

0.
< *ITSAS BEHA ORO - GOI DOR HEDA ZAN - BORO DEN LABAR

•Acantilado que es redondeado y de la más gran altura extensa mirando al mar totalmente.

•Acantilado Cóncavo de la Mayor Altura Que Mira/Observa Todo El Mar

1.
> *TZE BIÊ O^O - GO ROL ÎRE HEN - BO^O RIN REBEL

2.
> *ZI B(Ī)Ō GO ^O^ Î^I ÎN BŌ ^IN (^I)BI^

3.
(nb > m)
> *(^I) BŌ GŌ^Ī^MŌ(Î)M(Î)
> *BŌGŌ^ĪNŌN

4.
> *BŌGŌ^ÑŌ^
(birao > irao, s/ Mitxelena)
> ^ŌGŌ^ÑŌ^

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧

















jueves, 2 de marzo de 2023

Amigos, enemigos y compañeros : ARERIO / ETSAI / LAGUN / ELKAR / ADISKIDE / ADIN / AURKA / ALDE / ONDO / OSTE / GERO.

 







◇◇◇



▪︎ARERIO
•enemigo-a
0.
< *NAHI DAUN GURE HERIO
•Que desea nuestra muerte.
1.
> *NAÎ REÎ HIRE HERIO
2.
> *HA RE (Î)RE ^ERIO
3.
> *Â RE RE ÊRIO
4.
> ÂRE^EÊRIO 

> ÂRĒ^RIO




▪︎ETSAI
•enemigo-a
0.
< *NAHI DAUN GAITZ ZAN GURI
•Que nos desea gran mal.
1.
> *NAÎ TEÎ HETZ HAN HU^I
2.
> *HE TĪ ÎS Â^ ÎÎ
3.
> *ÊT(Ī)SÂĪ^
4.
> ÊTSÂĪ




▪︎LAGUN
•compañero-a, acompañante
•persona, individuo
•amigo-a, amiguete
•prójimo
Derivados:
•LAGUN(DU): ayudar, acompañar.
•LAGUNTZA: acto de ayuda
0.
< *ELGARREZ GAGOZEN ON
<>
*ELKARREZ GAGODEN/GAUDEN ON

•Que estamos bien juntos.

1.
> *ELÂRRÎ GEGUZÎ UN
2.
> *ILÂR GIÛZ UN
3.
> *LÂ^ GÛ^ UN
4.
> LÂGŪN




▪︎ELKAR
•uno y otro
(con a, con, de, por, etc.:
elkarri, elkarren, elkarrekin, etc.)

Mitxelena propuso:

elkar < *hark har > êlkâr

No lo creo por ser algo puramente simbólico sin imagen material.
Incluso los números tuvieron imagen material dígito-manual antes de pasar a ser nombres puramente simbólicos.

Mi propuesta:

0.
< *BER ERI ZAN ALDE TALKA ARI DIREN HEDA AURRE

• Dos dedos (índices) muy juntos que están chocando (uno a otro - uno con otro) extendidos-estirados (hacia) adelante.


0.
< *BER ERI ZAN ALDE TALKA ARI DIREN HEDA AURRE
1.
> *B(Î) EL(I) HÊ ÂRE DE^KA A^I RIRÎ ÎRE ARRE
2.
> *BELÊ Ê(^I) RE^KA A (Î^I^Ī^I) ARR(I)
= *BELÊÊ^ÊKAAAR
3.
> *(B)ELĒ^KĀR
4.
(birao > irao, s/ Mitxelena)
> EL(Ē)KĀR
> ELKĀR

•Variantes:
(ELKAR
<> ELGĀR <> ALKAR <> ALGAR)




▪︎ADISKIDE
•amigo-a
0.
< *ADIN ZAN OSO KIDE DEN
•Que es muy gran compañero de edad.
1.
> *ADÎ HÊ USU KIDE RÊ
2.
> *ADÎ ^Î ISI KIDE^Ê
3.
> *ADĪ^SIKIDĒ
4.
> ADĪSKIDĒ




▪︎ADIN
•edad
0.
< *ALDI BIZI DEN
•Tiempo que ha vivido.
1.
> *ÂRI MIZ DIN
2.
> *Â^I NÎ DIN
3.
> *ÂÎHÎDIN > *ÂÎ^ÎDIN > *Â(Ī^)DIN
4.
> ÂDIN




▪︎AURKA
•contra

A.
0.
< *AHUR KA
•A manotazos
1.
> AÛRKA

B.
0.
< *ZAN AURRE KAR DEN

•Que es muy duro delante.
•Que es muy duro enfrente.
•Que es muy duro enfrentamiento.

1.
> *HAN AURRE  KA^ RÎ
2.
> *Â^ AURRE KÂ (^Î)
3.
> *ĀURR(E)KÂ
4.
> ĀURKÂ

•Antónimo:

▪︎ALDE:

A.
•lado
•al lado, junto a, a favor
0.
< *ZAN HURRAN DEN
•Que está muy cerca
1.
> *HÂ (Î)LÊ DÊ
2.
> *^ÂL(Î)DÊ
3.
> ÂLDÊ

•Expresión:

▪︎ALDE ALA AURKA:
•A favor o en contra.

B.
▪︎ALDE
•distancia
0.
> *ZAN URRUN DEN
•Que está muy lejos.
1.
> *HÂ ULÛ DÊ
2.
> *^Â (I)LÎ DÊ
3.
> *ÂL(Î)DÊ
4.
> ÂLDÊ




▪︎ONDO
A.
•bien
(ongi <> unki <> ondo)
0.
< *ON EGIN DEN DOR ORO
•Que es buen hacer todo lo más.
•Que es hacer bien.
1.
> *ON EÎN RÊ DÔ O^O
2.
> *ONĪ^ ^ÎDŌ
3.
> ONDŌ


B.
•junto a

0.
< *HOR ZAN DEN ORO
•Que está todo muy ahí.
1.
> *Ô^ HEN DÎ O^O
2.
> *Ô ÎN DÎ Ō
3.
> ÔNDŌ

C.
•tras (~gero /~atze)
•detrás de (~atze)

0.
< *HOR ZAN ATZE DEN ORO
•Que está ahí atrás del todo
1.
> *Ô^ HEN ETZ D(Î) O^O
2.
> *Ô (Î)N I(Z) DŌ
3.
> *ÔN(Î)DŌ
4.
> *ÔNDŌ

D.
•luego, después (~gero)

0.
< *GERO ZAN DEN ORO
•Que es todo mucho después.
1.
> *HI^O HEN DÎ O^O
2.
> *ÎÔ ÎN DÎ Ō
3.
> ÔNDŌ




▪︎OSTE
A.
•parte trasera
•detrás (atze)

0.
< *ORO ATZE DEN
•Que está atrás del todo
1.
> *O^O ETZ TÊ
2.
> *ŌISTÊ
3.
> ŌSTĒ

B.
•tras, luego, después (gero)

0.
< *GERO OSO DEN
•Que es muy después.
•Que es tras acabar.
•Que es al final.
1.
> *HI^O USU TÊ
2.
> *ÎÔ (I)S(I) TÊ
3.
> *ÔSTÊ




▪︎GERO
•después

A.
0.
< *GE ALDI ZEHARO
•Sin tiempo concreto

1.
> *GE ÂRI ZIÊRO
2.
> *GE Ê^I HIÊRO
3.
> *GĒ(ÎÎ)ÊRO
4.
> GĒRO

B.

0.
< *GE EPE ZEHARO
(denbora > repure > êpiê 

> êpê: plazo / tiempo)


•Sin plazo concreto.

1.
> *GE EBE ZIÊRO
2.
> *GĒMEHIÊRO
> *GĒNE(Î)ÊRO
3.
> *GEHĒRO
> *GE^ÊRO
4.
> GĒRO

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧

















miércoles, 1 de marzo de 2023

Nombres protoeuskéricos/paleoeuskéricos de tribus vascas y celtas: una aproximación.

 



◇◇◇


¤ SARRERA

▪︎Celta 

<> GAEL DAN  > KELT 

> KELTÊ > KELT

<> Gael <> Gaelic <> Galo
> Galia <> Galetzia <> Galizia
<> Galicia


▪︎GAEL < KAEL < KAELT
> KALT > KELT > CELT

<> KANT > KENT
> GAEL-IC > KELT-IC > CELT-IC
•Céltico <> Celta <> Gaélico <> Galo




▪︎GALIA
<> GALUS <> GALI
< GAELIA <> GAELUS <> GAELI

0.
< *NON GAEL ZAN ORO HEDA DIREN

•Donde muchos celtas están muy extendidos del todo.

1.
> *HÛ GA(I)L HEN U^U ÊRA RIRÊ
2.
> *(Î) GAL Î^ I^I Î^A (^I^Î)
3.
> *GALĪÂ



▪︎GALAICO <> KALAIKO
▪︎GAELICO > GAILECO > GALLEGO




▪︎Euskara <> Euskera <> Auskera <>  Uskera <> Eskuara

< *AUSCI ERA > AUSKERA > EUSKERA

EUSKARA DUN
> *EUSKAL(E)DUN
> EUSKALDUN




▪︎AKITANIA
•Entre el Garona y los Pirineos.

A.

0.
< *ATZE GAELI HEDA ZAN GOI DAN

•Lo que está tras los galos<>celtas con extensión a las grandes alturas.

•Lo que está entre la Galia y los Pirineos.

•Lo que está entre el Garona y los Pirineos.

1.
> *AZ KEIL ÊTA HAN HUI rÂ

2.
> *A^ KĪ^ ÎTA ÂN ÎI ^Â

3.
> ÂKĪTĀNĪÂ

B.
ausci > auscitania > aucitania
> acitania <> akitania <> aquitania

0.
< *AUSCI DAGODEN HERRI HEDA DAN
•Que es país extenso donde están los auscos.

1.
> *AIZKI TAÛRIN ÊLI ÊRA rA"

2.
> *A(I^)KI TA(Î^I)N ÎL Î^A ^Â

3.
> *AKITANÎRÎÂÂ

4.
> AKITANÎ^ÎĀ^ > AKITANĪ^Ā^




▪︎WASCONIA
<> UASCONIA
<>VASCONIA
<> BASKONIA

< *UASCON HERRI DAN

•Que es el país de los vascones

> *UASCON ÊLI rÂ
> *UASCON ÎL ^Â
> UASCON Î^^Â = VASCONÎÂ
= BASKONIA



▪︎WASCON
<> WASKON <> WASKÔ
<> VASCON <> VASCÔ
<> BASKON <> BASKÔ



•SALTUS VASCONUM
BOSQUES DE LOS VASCONES

<>

•AGER VASCONUM
CAMPOS DE LOS VASCONES



▪︎WASCON <> UASCON <> BASKON

A.
▪︎BASKON

0.
< *BASO KOI ORO ZAN DEN

•Que es muy del todo propenso al bosque.

1.
> *BASO KO O^O HEN
2.
> *BASOKŌ(Î)N
3.
> *BAS(O)KŌN > BASKŌN
<> VASCON <> WASCON


B.
▪︎UASCON <> WASCON <> VASCON <> BASKON

0.
< *AUSKO ELE ERA KOR ZAN DAN

(Ausci : tribu aquitana principal de la Novempopulania)

•Que son muy partidarios de la manera de hablar de los auskos.
•Que son muy partidarios del euskera.
•Que son muy euskaldunes.

1.
> UASGI I^E KO^ HEN rIrI^
2.
>  UASHI IÎ KÔ ÎN Ī
3.
> UASÎIÎKÔÎNÎ
4.
> UASĪKONÎ > UASKONÎ
4.1
> UASKON <> WASKON
<> BASKON <> VASCON
4.2
<> UASKÔ <> WASKÔ
<> BASKO <> VASCO

C.  
▪︎UASCON

0.
< *BER AUSCI DEN ORO ELE EGIN DAUN

(Ausci : tribu aquitana principal de la Novempopulania)

•Que habla todo que es ausco otro igual.
•Que habla todo igual que otro ausco.
•Que habla como un ausco.
•Que habla como los auscos.

《ele egin ausco/i dan era :
hablar a la manera que es ausca 》

1.
> *BE^ AISKI RI O^O ILI IHIN REÛ
2.
> *B(Î) ASK(I ^I) Ō IL IÎN (^IÎ)
3.
> *BASKŌ(I^Ī)N
4.
> BASKŌN <> UASKŌN
<> VASCON <> WASCON





▪︎IACCETANO // IACCA <> JACA

< *IHACCETANO <> IHACCA

0.
< *HEDA ZAN GOI KAR DIRAN ORO

(HIRI en vez de ORO para IACCA su capital)

•Que se extienden por todo lo muy alto y rocoso.
(vascos)

1.
> *ÎRE HAN KUI KA^ T(I)^AN O^O
2.
> *Î^I HÂ^ KĪ KÂ TÂN Ō
3.
> *ĪHÂKĪKÊTÂNŌ
4.
> *ĪHÂKKÊTÂNŌ
4.1
<> ĪÂKKÊTÂNŌ
4.2
<> *HÂKKÊTÂNŌ
<> JÂKKÊTÂNŌ

Capital en :

▪︎*IHAKKA <> IÂKKA
<> *HAKKA <> JAKKA

0.
< *HEDA ZAN GOI KAR DAN HIRI

•Ciudad que está desplazada muy en los altos rocosas.
(vasca)

1.
> *ÎRE HAN KUI KA^ DÂ (Î^I)
2.
> *Î^I HÂ KĪ KÂ rÂ
3.
> *ĪHÂKKÂ^Â > *ĪHÂKKĀ^
4.
> ĪÂKKĀ^ <> *HÂKKĀ^ <> JÂKKĀ




▪︎BARDULO
0.
< *IBAR DOR HEDA ORO DIREN

•Que están en los mayores valles
-vegas fluviales todo extendidos.
(vascos)

1.
> *BAR DU^ ÎRE OLO RIRÎ
2.
> *BAR DÛ (Î^I) ULO (^I^Î)
3.
> BARDŪLO




▪︎ALOTRIGON > AÛTRIGON

0
< *GAEL AURRE ORO HEDA DIREN GONI BENE

•Que están todo extendidos de arriba a abajo frente los celtas.
(ergo: vascos)

1.
> *HAIL ARRE O^O (Î)TE RIRÎ GON BEN
2.
(nb>m)
> *Â(I^) ALE Ō TI ^IRÎ GOMÊ
3.
> *Â AL(I) Ō TĪRÎ GON(Î)
4.
> ĀLŌTRĪGON
> *ĀRŪTRĪGON
> Ā^ŪTRĪGON




▪︎KARISTIO < KARESTEO > KARÊTEO

0.
< *GAEL AURRE ATZE HEDA ORO DIREN

•Que están todo extendidos tras los de frente a los celtas (tras los autrigones).
(ergo: vascos)

1.
> *KAIL ARRE ETZ (Î)TE O^O RIRÊ
2.
> *KA(I^) ALI IZ TI Ō ^I^Î
3.
> KĀRĪZTIŌ <> KĀRĪSTIŌ




▪︎BERON
0.
< *GAEL BEHE HEDA ORO ZAN DIREN

•Que son los celtas de abajo extendidos todo mucho (en la actual Rioja).

1.
> *HEI^ BEÊ ÎRE O^O HAN RIRÊ
2.
> *(ÎÎ) BĒ R(I) Ō ÊN (^I^Î)
3.
> *BĒRŌ(Î)N
4.
> BĒRŌN




▪︎KANTABRO <> KANTAURO
•cántabros
(coincide con la i del plural latino y sin la k del plural euskérico, el verbo 'izan:ser' con el plural 'dira: son' ya expresa significado plural y resulta en 'i' final.)

0.
< *GAEL ZAN HEDA GOI ORO DIREN

•Que son celtas muy desplazados arriba en todos los altos.

1.
> *KA(I^) HAN (Î)TA HU(I) URO RIRI^
2.
> *KA  ÂN  TA Û URO (^I^Î)
3.
> KĀNTAŪRO <> KĀNTABRO




▪︎ASTUR <> ASTOURE

0.
< *GAEL ATZE DOR AURRE HEDA DIREN

•Celtas que están extendidos ante los de más atrás (en Galizia).

1.
> *HAIL ATZ TO^ ORRE ÎRE RIRÎ
2.
> *Â(I^) AS TÔ U(L) RE RI^Î
= ÂASTÔURERĪ
3.
3.1
> *ĀSTÔURE(^Ī) > ĀSTÔURE
3.2
> *ĀSTÛURR(IĪ) > ĀSTŪR




▪︎GALETZIA <> GALITZIA

《 ▪︎gael > gael-ico :
A.
> kaele-iko > kaileiko > kalaiko
> galaico
B.
(metátesis)
> gaileco
> gallego 》

0.
< *GAEL HEDA ATZE DOR DIRAN

•Que son los celtas desplazados en lo de más atrás.

1.
> *GAIL ÎRE ETZ rUL rIrÂ
2.
> *GAL Ī^I ITZ  ^I^ ^I^Â
3.
> GALĪTZĪ^Â

◇◇◇

¤ Etimologías propias de @fga51

♧◇♧