martes, 10 de febrero de 2026

EL PALMAR DE TROYA. Utrera, Sevilla, Andalucía. Banda Morisca. Torre de Troya o del Águila. Siglo XIV. Jatorrizko Esanahia.





◇◇◇

EL PALMAR DE TROYA.
Utrera, Sevilla, Andalucía.
Banda Morisca.
Torre de Troya. Siglo XIV.
Jatorrizko Esanahia.

☆☆☆

"La torre de Troya se emplaza sobre la cima de un cerro al este de El Palmar de Troya al cual da nombre.
Cuenta con gran visibilidad, dominándose al oeste el Palmar de Troya; al norte el curso del arroyo Salado y el cerro de la torre de la Ventosilla; y al este la torre del Águila.
En la ladera este de la cima se observa una cantera que ha generado un importante desnivel debido a la extracción de áridos. Sobre la cima se encuentra el cortijo de Troya.

En la margen nordeste se encuentra la torre de Troya, anexa al cortijo. Se trata de una torre de planta cuadrada (de unos 10 x 10 metros) y dos plantas. Tiene bóveda con casetones en las esquinas. La entrada permite observar unos muros de importantes dimensiones (entre 3 y 4 metros).
Se trataría de una de las atalayas defensivas que conformarían la red vigía y de defensa de la Banda Morisca. Éstas, se suelen fechar en torno al siglo XIV, fundamentalmente en época de Alfonso XI.
Contemporánea a otras torres
como las del Águila o la Ventosilla,
con la que tiene comunicación visual,
o las de El Bollo o Lopera.

Se denominó Banda Morisca a una parte del territorio de la frontera de Granada que dependía de Sevilla.
En el siglo XIII el Concejo de Sevilla tenía jurisdicción sobre las fortalezas de Morón de la Frontera, Osuna y Cote (Montellano), y durante buena parte de los siglos XIV y XV, sobre Matrera y Arcos de la Frontera.
El término "Banda Morisca" debió acuñarse en Sevilla bien entrado el siglo XIV.
Las fortificaciones fronterizas se encontraban en mal estado de conservación a principios del siglo XIV, por la actividad que habían tenido desde finales del siglo XIII. Por ello, Alfonso XI entregó al Concejo de Sevilla grandes sumas de dinero para reparar las propias murallas urbanas y sumas menores, mercedes y derechos de rentas para reparar fortificaciones fronterizas.
La Corona empezó a financiar el mantenimiento de las construcciones defensivas de las pequeñas poblaciones con dinero propio y las vinculó a las ciudades fronterizas principales.
Entre 1336 y 1337 pasó a depender de Sevilla la villa fronteriza de Arcos.
Este mismo siglo pasaría a control sevillano el castillo de Matrera (que había estado vinculado desde 1256 a la Orden de Calatrava).
Desde 1344, por orden de Alfonso XI, pasaron a estar bajo el control del Concejo de Sevilla fortificaciones situadas en el extremo más meridional de la Campiña: 
El Águila (El Palmar de Troya), 
Alcantarilla, Alocaz, Utrera, El Bollo, 
Lebrija y Las Cabezas de San Juan. 
Esta política de vinculaciones muestra como los grandes concejos de realengo ganaron importancia en la defensa con respecto a las órdenes militares y la Iglesia.

Seguramente, desde la conquista de 
Antequera en 1410, la Banda Morisca pudo corresponderse con el tramo de frontera comprendido entre los ríos Guadalhorce 
y Guadalete."

☆☆☆


EL PALMAR DE TROYA
(Torre de Troya  o del Águila)

(  aguila  < zan goi heda : extendida muy en alto > han gui ira > a gui ila = aguila.
Nada que ver con las águilas)

< EELEBALIBARREDEDORREOHOIIIIAA
(Euskera Medieval de Conquista y Repoblación).

0. MUGAren AURREAN BEHA ORO IBAR HEDA DORRE ORO GOI DEN HERRI ZAINA.

-Torre Toda Alta que es la Guardiana
del Territorio Mirando Todo Extenso
Valle-Vega  Frente a la Frontera.
(Castilla/Sevilla - Granada).

1. NUHEI  ARREA  B(I)A ULU  BAR  (I)DA
DORR  OO  HOI  RI  IR  ZAHA.

2. (HI)E(I)   EL(I)E  BA  (I)L(I) BAR  DE
DORR  OO  OI  I  I  AA.

3. EELEBALBARDEDORROOOIIIAA.

4. ELPALMARDETORROIA.

5. EL PALMAR DE TROYA.


♧◇♧
@fga51
♧◇♧







lunes, 9 de febrero de 2026

PICOS DE EUROPA. Cantabria, Asturias, León. Jatorrizko Esanahia.



◇◇◇

PICOS DE EUROPA.
Cantabria, Asturias, León.
Jatorrizko Esanahia.

Sierra de los
PICOS DE EUROPA

Izenari buruz teoria ilun eta ilun asko daude.
"Dena dela, egia esan, arrazoia ez da ziur ezagutzen, are gehiago kontuan hartzen badugu inguruko eskualdeetako biztanleek Picos besterik ez dutela deitzen".
Tontorrak dira eta Europakoak dira, baina izena ez dator hortik, baizik eta euskal deskribapen autrigonikotik:

PICOS DE EUROPA

0. BEHE GOI ORO OSO ZAN
HEDA DEN
HAITZ GOI DOŔ
HARAN ORO
BEHA ZAN HEDA DEN.

(-behe goi : altura.
-zan den: handi : grande
-doR : heda oro aurre goi : cumbre. )

-ALTA CUMBRE ROCOSA
QUE SE EXTIENDE
A ALTURA TODA MUY GRANDE
MIRANDO MUY EXTENSAMENTE
TODOS LOS VALLES.

0. BEHE GOI ORO OSO ZAN
HEDA DEN
HAITZ GOI DOR
HARAN ORO
BEHA ZAN HEDA DEN.

1. BII GO OO OSU ZE
(I)DE RI
EZ HUI RUL
EE URO
B(I)A  ZE (I)DE RI.

2. PI KO OO OS(I) (I)
DE (I)
EE U U
(II) URO
PA I RI I

3. PIKOS DE EU URO PA (III)

4. PIKOS DE EUROPA
<> PICOS DE EUROPA


♧◇♧
@fga51
♧◇♧



SAN VICENTE DE LA BARQUERA. Cantabria-Asturias. Jatorrizko Esanahia.



◇◇◇

SAN VICENTE DE LA BARQUERA.
Cantabria-Asturias.
Jatorrizko Esanahia.

En el año 1085 era llamado APLECA
 según aparece documentado.

APLECA

0. ZAN ITSAS BEHA ORO AURRE GAIN DEN HEDA ZAIN URI

- Pueblo vigilante (atalayero) que se extiende por encima frente al gran mar (el mar abierto) mirando todo.

0. ZAN ITSAS BEHA ORO AURRE GAIN DEN HEDA ZAIN URI

1. ZA TZA BIE UU ARRE GAIN RI IRE ZE (II)

2. ZA ZA BE (II) ERRE GAIN III Z(I)

3. ZAHABEERREGAINIZ
= ZABERREGAINIZ

4. ABERREGA(I)N(I)
= AB(E)RREGA(N)

5. ABREGA
>ABLEKA
> APLEKA <> APLECA

SANBIZENTEDELABARKERA
Básicamente como APLECA, pero con muchos  más detalles de localización o ubicación.

0. ITSAS ZAN - BEHA ZAIN DEN - GOI HEDA  MADURA AURRE - BEHE ZAN DOŔ HAITZ GOI HEDA - DEN URI

-PUEBLO QUE ESTÁ BAJO GRANDES ALTAS CUMBRES ROCOSAS Y EXTENSAS (cordillera de los Picos de Europa) - EXTENDIDA  EN ALTO ANTE LA MARISMA  (estuario) - MIRANDO VIGILANTE (atalayando) - EL GRAN MAR (el mar abierto).

0. ITSAS ZAN - BEHA ZAIN DEN - GOI HEDA MADURA AURRE - BEHE ZAN DOŔ HAITZ GOI HEDA - DEN URI

1. TSA AN - BIE ZEN TE- HUI IDE
NERILA ARRE - BII A RURR ETZ KUI
ERA - RI UI

2. SAAN - BIIZENTE - (II) DE
HE(I)LA ALE - BI A (I)RR E(Z) KII
ERA - (III)

3. SAN - BIZENTE - DE
ELAAL(I) - B(I)ARREK(I)
ERA.

4. SANBIZENTEDELA(L)BARR(E)KERA.


5. SANBIZENTEDELABARKERA.

= SAN VICENTE DE LA BARQUERA.


♧◇♧
@fga51
♧◇♧



domingo, 8 de febrero de 2026

GARBI - ZIKIN - ARATZ. Limpio - sucio - puro / brillante / pulcro. Jatorrizko Esanahiak.



◇◇◇

GARBI - ZIKIN - ARATZ.
limpio - sucio - puro / brillante / pulcro.
Jatorrizko Esanahiak.

☆☆☆

GARBI.
limpio.
Jatorrizko Esanahia.
0. GAR BEHA IZATEN DEN.
-Que Se Observa Nítido.
-Que Está Limpio.
1. GAR BIE  IZEDI RI.
2. GAR BII  IZIRI  I.
3. GAR BII  III I.
= GARBI.

♧♧♧

ZIKIN.
sucio.
Jatorrizko Esanahia.
0. LIZUN GAINEAN DAUN.
-Que Tiene Porquería por Encima.
1. RIZU  GENIE REUN.
2. (I)ZI  GIHII  IIN.
3. ZI  GIII  IIN.
4. ZIKIN.

♧♧♧


ARATZ.
pulcro, puro.
brillante.
Jatorrizko Esanahia.
0. GAR ORO DAN ETA ZAN
(zan den > handi: grande, mucho)
(gar den > garden: transparente)
-Que es Todo Claro Y Mucho.
-Que es Puro.
1. HA  URU  RA ITE  ZE.
2. A  (I)R(I)  A  T(I)  Z(I).
3. ARATZ.


♧◇♧
@fga51
♧◇♧


LA ALBERCA - LAS BATUECAS. Salamanca. Jatorrizko Esanahiak.





 ◇◇◇

LA ALBERCA - LAS BATUECAS.
Salamanca.
Jatorrizko Esanahiak.

☆☆☆

LA ALBERCA.
Pueblo en el suroeste de Salamanca.
Jatorrizko Esanahia.
LA ALBERCA
0. HEDA AURRE BEHA DOR ORO MUGA DEN HERRI  ZAIN.
-Pueblo Guardián Desplazado Delante Observando  Lo MásToda la Frontera.
0. HEDA AURRE BEHA DOŔ ORO MUGA DEN HERRI ZAIN.
1. ERA ARRE B(I)E RUR UU NIGA RI IR  ZE.
2. (Î)LA ALE BE  (I)Ŕ IÌ  HIKA (III).
3. LAALEBERR(II)(I)KA.
4. LAAL(E)BERKA.
= LALBERKA / LA ALBERCA.

♧♧♧

LAS BATUECAS.
Rio Batuecas  entre Salamanca y Cáceres
en la zona de la Sierra de Francia.
Forma un áspero y cerrado valle en la parte de Salamanca.
Suroeste de Salamanca
y Norte de Cáceres.
Jatorrizko Esanahia.
Batuecas ibaia Salamancako probintziaren hegoaldetik eta Cácereseko probintziaren iparraldetik igarotzen da, eta Tajoko arro hidrografikoan dago. Batuecas ibarreko mendilerroetan jatorria duten hainbat iturburu ditu. Izen bereko ibar osoan zehar doa ipar-mendebaldetik hego-ekialderantz, eta azkenean hegoalderantz doa.
LAS BATUECAS <> LASBATUEKAS
0. HEDA OSO IBAR ATAKA ORO DEN
HAITZ BEHE MUGAren ATZEan.
(nominado visto desde Cáceres, Castilla,
no desde Salamanca, León)
-Vega-Valle Muy Extenso
Que es Todo Paso Estrecho
Bajo Peñas Tras la Frontera o Confín.
(Castilla - León).
1. IRA USU  (I)BA  ETEGE UU  RI
ETZ MII  NUKA(i) ASIe.
2. (I)LA  (I)S(I)  BA (I)T(IHI)  UU  (I)
EZ  NI  HI KA AS(ii).
3. LASBATUU
E (HI I)  KAAS.
4. LASBATUEKAS
= LAS BATUECAS.

♧◇♧
@fga51
♧◇♧





sábado, 7 de febrero de 2026

DEMINIKUS - ARKETAGO. Barrios y caserios en el monte sobre Bermeo y Mundaka. Jatorrizko Esanahiak.



◇◇◇

DEMINIKUS - ARKETAGO.
Barrios y caserios en el monte
sobre Bermeo y Mundaka.
Jatorrizko Esanahiak.

☆☆☆

DEMINIKUS.
Barrio y caserío en el monte sobre Bermeo.
0. HEDA MENDIAN ITSASO ORO IKUS AHAL DAUN AUZOAk.
-Barrio Extendido en el Monte
que Puede Ver Todo el Mar.
1. IDE  MENIEN TZEZU UU IKUS EE
RO OZOE.
2. DE MINIIN  ZIZI  II  IKUS II
U  UHUI.
3. DE MIN(I)N  II  II IKUS (II)
(I  III)
4. DEMINNIKUS
= DEMINIKUS  <> DEMIKU

♧♧♧

ARKETAGO.
Barrio y caserío en el monte sobre Mundaka.
0. AURREAN ORO IKUSI AHAL DAUN  ITSASOA
GOIAN DEN AUZOAk.
-Barrio que Está en lo Alto
que Puede Ver el Mar
Enfrente del Todo.
1. ARREA  UU  KUS  EE  TAU  ITZEZUE
GOIE  RI  OZOE
2. ARREE  (II)  KIZ  EE  TA(I) IZIZII
GO(II)  (I) UHUI
3. ARRE  K(I)  EE  TA  (IIII)
GO  (III)
4. ARR(E)KETAGO
= ARKETAGO

♧◇♧
@fga51
♧◇♧




MATIKO - TRAUKO. Bilboko auzoak. Ibaizabal eta Artxanda artean. Jatorrizko Esanahia.





◇◇◇

MATIKO - TRAUKO.
Bilboko auzoak.
Ibaizabal eta Artxanda artean.
Jatorrizko Esanahia.

☆☆☆

MATIKO
Barrio de Bilbao entre Artxanda y la Ría.
0. IBAITIK GORA HEDA DEN AUZO.
-Barrio que se Extiende
Hacia Arriba de la Ría.
1. BAITIK HOE  IRE  RI  OZO.
2. BATIK   O(I  II I)  OO
3. BATIKOOO
4. MATIKO

♧♧♧


TRAUKO
Barrio de Bilbao entre Artxanda y la Ría.
0. HEDA GOIAN IBAI AURREAN
AHAL DAUN IKUS ORO DEN AUZO.
-Barrio que Puede Ver Todo
Extendido en Alto Ante la Ría.
1. ETA  HUIA  IME  ARREA
AA  RO  KU OO  RI  OZO.
2. (I)TA (II)A  INI  ARR(I)A
AA  U  K(I)  OO  (I)  OO.
3. TAA(IHI)ARRAAAUKOOOO.
= TARRAUKO.
4. TRAUKO.

♧◇♧
@fga51
♧◇♧