ARRANKUDIAGA. Nerbioi ibarra. Bizkaia. Jatorrizko esanahia.

◇◇◇

ARRANKUDIAGA.
Nerbioi ibarra.
Bizkaia.
Jatorrizko esanahia.

Arrankudiaga-Zollo 
Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, 
Nerbioi ibarra eskualdekoa eta 
Hego Uribe azpieskualdekoa. 
Arabako mugan dago.

ARRANKUDIAGA

Jatorria:
< BARRANKUDIAGA
< IBARRANIKUSTIEDAMUGA  (den herri)
0. Ibarran Ikusten Heda Muga den herri.

Esanahia:
-Pueblo en el Valle-Vega (~del Nerbión)
que Ve la Extensa Frontera (~Bizkaia - Araba).

Bilakaera:
0. (I)barran (I)kusten Heda Muga Den Herr(i).
1. (B)arran  Ku(z)di  ira  nuga  ri irr(i).
2. Arran  Kudi  ia  (hi)ga  i  i(R).
3. Arrankudiiaga(ii)
4. ARRANKUDIAGA.

♧◇♧
@fga51
♧◇♧

GORMAZ. San Esteban de Gormaz. Soria. Jatorrizko Esanahia.

◇◇◇


GORMAZ.
San Esteban de Gormaz.
Soria.
Jatorrizko Esanahia.

Jatorria:
0. Goi Horma Haitz.

Esanahia:
-Alta Pared Rocosa.
-Alta Ladera Rocosa.

Bilakaera:
0. GOI HORMA HAITZ.
1. GO ORMA ATZ.
= GOORMAATZ.
2. GORMAZ.

Oharra:

• I.A en Google / Chrome :
  Fernando Gómez-Acedo ikerlariak bere F.G.Acedo blogean eta Euskeraren Jatorria elkartearen inguruan defendatzen duen tesi baskoniko-iberistaren arabera, Gormaz (Soria) toponimoak euskal jatorri argia du eta inguruko orografiari egiten dio erreferentzia.
  Gómez-Acedok eta korronte euskal-iberistako beste ikerlari batzuek (Bernat Mira Tormo kasu) proposatzen dute Gormaz izena hitz-elkarketa eta uzkurketa baten ondorioa dela:
• GO: "Alto" edo "goian".
• ORMA: "Ladera", "horman" edo "pareta".
• AZ: "Aitz", "peña" edo "haitza".
  Esanahi osoa "aitzen hegal altua" edo "ladera alta de peñas" litzateke. Izendapen honek ezin hobeto deskribatzen du Gormazko gaztelua eta herrixka kokatuta dauden muino harritsu eta malkartsua.
  
  Gormaz ezaguna da batez ere bere eremu estrategikoagatik eta bertan eraikitako ondareagatik:
  Gotorleku Kalifala: X. mendean Kordobako Kaliferriak Al-Hakam II.aren aginduz berreraiki zuen, Europako Erdi Aroko gotorleku militar islamiar handiena bihurtuz.
  Muga eta El Cid: Duero ibaiaren lerroko defentsa-gune nagusia izan zen, eta beranduago, kristauen eskuetara igarotzean, Alfontso VI.ak Rodrigo Díaz de Vivarri (El Cid) eman zion herri honen jaurerria 1087an.
• Eskola Iberista: Gómez-Acedoren moduko ikerlariek defendatzen dute Duero ibaiaren arroko toponimiak (Soria, Uxama, Osma, Urbión) agerian uzten duela eremu horretan antzinean hitz egiten zen hizkuntza prerromatarrak lotura estua zuela euskararen erroekin.
• ♧◇♧
• @fga51
• ♧◇♧

ZAMUDIO. Txorierri, Bizkaia, EH. Herria eta Abizena. Jatorrizko Esanahia.

◇◇◇

ZAMUDIO.
Txorierri, Bizkaia, EH.
Herria eta Abizena.
Jatorrizko Esanahia.

Desde Zamudio se ve principalmente la Sierra de Berreaga hacia el norte y el cordal montañoso de la Sierra de Ganguren (El Vivero y Artxanda) hacia el sur.

ZAMUDIO

Jatorria:
ZAIN BEHA
GOI HEDA ORO
LAUN DEN HERRI.

Esanahia:
-Pueblo que está en llano
mirando vigilante
altos todo extensos.
(sierras de Ganguren y
Berreaga).

Bilakaera:
0. ZA(I)N BEHA
GOI HEDA ORO
LAUN DEN HERRI.

(nb > m) (au > o)
1. ZAMIE
HUI IDE OO
rO rI  IR

2. ZAM(II)
U(I)  (I)DI  OO
O (I) (I)

3. ZAMUDIOOO
= ZAMUDIO

♧◇♧
@fga51
♧◇♧

GONDRA - *Gondarra - Abizena, Bizkaian : Mundakan, Bermion. Jatorrizko esanahia.

◇◇◇

GONDRA
< *Gondarra
Abizena, Bizkaian : Mundakan, Bermion.
Jatorrizko esanahia.
Lau (4) aukera:
1.
< oka hondarraren aldean heda dan.
-que se extiende junto a la playa
del Oka (rio).
> oga undarrai aria ira ra
> ogaundarra aia ia a
> (o)gondarra aa a a
> gond(a)rraaaaa
> GONDRA
2.
< oka ondoan heda aurrean dan.
-que se extiende delante junto
al Oka (rio).
> oga undua ira arrea ra
> ogaundia ia arra a
> (o)gonda a arra a
> gond(aa)rraa
> GONDRA
3.
< goian heda aurrean dan.
-que está en alto extendido delante.
> goien eda arrea ra
> goiin ida arria a
> gon da arra a
= gond(aa)rraa
> GONDRA
4.
> goian beha heda aurrera dan
-que mira extensamente adelante
en lo alto
(atalayero: itxazain)
> goie mie eda arrea ra
> goii nii ida  arria a
> go n  da  arra a
= gond(aa)rraa
> GONDRA
a)
(Betrokolo, Arketas,
Demiku < Deminiku < De Minigo:
•heda beha den oro goian)
b)
(Anasagasti, Gondra:
que ven el mar desde arriba:
atalayeros, itxazainak:
Bermion ta Mundakan.
(arrantzaleak edo nekazariak,
mariñelak eta capitan-pilotuak:
itxasgizonak.)

♧◇♧
@fga51
♧◇♧

LOZOYA. Valle del Lozoya. Valle, Rio, Pueblo y Municipio en Madrid. En Guadarrama, a 85 km al N. de Madrid. Jatorrizko esanahia.

◇◇◇

LOZOYA.
Valle del Lozoya.
Valle, rio, pueblo y municipio en Madrid.
En Guadarrama, a 85 km al N de Madrid.
Jatorrizko esanahia.

Jatorria:
Del euskera de repoblación.

0. LOHI ZAN ORO DEN HARAN.

Esanahia:
-Valle que es Todo Mucho Limo.

" El limo es un tipo de sedimento clástico compuesto por partículas de tierra muy finas, cuyo tamaño se sitúa entre el de la arena y el de la arcilla. Es transportado por los ríos y el viento, acumulándose en los lechos de agua o en terrenos inundados. Es extremadamente fértil y clave para la agricultura (como el limo del río Nilo). "

Bilakaera:
0. LOHI ZA(N) O(R)O DE(N) HA(R)AN.
1. LO(I)  ZE  OO  (R)I  AA(N).
2. LO  Z(I) OO  I  AA.
3. LOZOIA <>  LOZOYA.


♧◇♧
@fga51
♧◇♧

TOLESTU. Doblar, Plegar. Jatorrizko esanahia.

◇◇◇

TOLESTU.
Doblar, Plegar.
Jatorrizko esanahia.

Jatorria:
0. DOR ESTU IPINI.

Esanahia:
-Ponerlo Apretado al Máximo.

Bilakaera:
0. DOR ESTU IPINI.
1. TOL ESTU  (I)BI(N).
2. TOL ESTU U(I).
3. TOLESTUU.
  =  TOLESTU.

♧◇♧
@fga51
♧◇♧

GOLONDRINA (cast.). Enara, Elai (eusk). Jatorrizko esanahia.

◇◇◇

GOLONDRINA  (cast.).
Enara, Elai (eusk).
Jatorrizko esanahia.

-Jatorria:

Dicen:
" La palabra golondrina proviene del latín vulgar "hirundīna", diminutivo de "hirundo" (que significa golondrina). A través de la evolución fonética, pasó por las formas golondre y gundurina en la época mozárabe, añadiéndose finalmente la "g" inicial para evitar confusiones con otras aves."

¿ Por arte de "birlibirloque" ?
Carece de evolución fonética lógica.

Viene del euskera del alto medievo, aunque no de "enara" ni de "elai".

GOLONDRINA
< GOLON(I)D(I)RRINA.

0. Goian Lohiz
Habia Egiten Daun
Hegale Dorr Ina.

-Esanahia:
Ave Lo Más Pequeña
que Hace el Nido
de Barro en Alto.

-Bilakaera:
0. Goian Lohiz
Habia Egiten Daun
Hegale Dorr Ina.

1. Goie  loi
emie ehite (r)eu
ihe(r)i (r)urr ina.

2. Go(ii)  lo(i) 
(i)nii  iidi  ii
iii irr ina.

3. Golon(i)d(i)rrina.

4. Golondrina.

(Olvidado su origen y significado
permanece en el castellano con una
mal supuesta etimología latina.)


♧◇♧
@fga51
♧◇♧