Ordesako haranean, Huescako probintzian (Aragoi), kokaturiko mendi hau, Europako mendigune kalkareo garaiena da. Monte Perdidoko mendigunearen bi aldeak (bai espainiarra, eta bai frantsesa) babesturiko eremuak dira, Espainiako aldea Ordesako parke nazionalean dago, eta Frantziako aldea Parc National des Pyrénéeseko parke nazionalean.
Euskal hitz eta leku izenen jatorrizko esanahiak. Gizarteaz eta gizakiaz hausnarketa batzuk.
martes, 7 de julio de 2026
Monte PEŔDIDO o TRESEROLS, en el Pirineo de Huesca, Aragón. Jatorrizko esanahia. / Significado originario.
Ordesako haranean, Huescako probintzian (Aragoi), kokaturiko mendi hau, Europako mendigune kalkareo garaiena da. Monte Perdidoko mendigunearen bi aldeak (bai espainiarra, eta bai frantsesa) babesturiko eremuak dira, Espainiako aldea Ordesako parke nazionalean dago, eta Frantziako aldea Parc National des Pyrénéeseko parke nazionalean.
sábado, 29 de noviembre de 2025
ATAPUERCA, Burgos, Castilla. Antigua Vasconia. Origen y significado de su nombre.
.jpeg)
▪︎ATAPUERCA
Pueblo en la actual Burgos, Castilla.
Fue autrigón.
Fue navarro.
Fue fronterizo con Castilla (S.X-XI-XII)
Finalmente castellano (desde S.XIII).
(No viene ni de "ata puerca" ni de "ate-puerta".)
Fue pueblo fronterizo Navarra - Castilla.
" La batalla de Atapuerca ocurrió el 1 de septiembre de 1054 en la llanura frente a la sierra de Atapuerca (Burgos) entre Fernando I, rey de León y conde de Castilla, y su hermano García Sánchez III «el de Nájera», rey de Pamplona, hijos ambos de Sancho III el Mayor.
A raíz de la muerte del joven conde García Sánchez de Castilla en León en 1028, Sancho el Mayor ocupó el Condado de Castilla y su parte en Álava en nombre de su esposa, pero con intención de mantenerlo en la herencia para dotar a Fernando. A su muerte en 1035 Sancho dividió sus dominios entre sus hijos: García Sánchez III heredó el reino patrimonial de Pamplona, más Álava y prácticamente la mitad del Condado de Castilla: Montes de Oca, La Bureba, Trasmiera y Las Merindades, entre otros territorios, entonces de habla vasca, para que quedasen en el Reino Vascón de Pamplona-Navarra, y no en el condado de Castilla de habla romance con el Reino de León.
Fernando, que venía ostentando la dignidad condal ya en vida de su padre Sancho, recibiría un mermado Condado de Castilla.
A la muerte de su rey, los navarros guardaron campo durante la noche y vigilia para llevarle en procesión fúnebre al panteón recientemente edificado por él mismo en Nájera. Fernando mismo acudió junto a la capilla ardiente de su hermano y a la proclamación y jura de su sobrino Sancho, todavía adolescente, como nuevo rey de Navarra, al que prometió guardar bajo su protección como rey imperante en Hispania. Se concertó la recuperación de territorios castellano-alaveses y la frontera de ambos reinos en línea con el Ebro desde el camino de Santiago en Logroño como término de paz.
Las fuentes en común acuerdan que hubo serios agravios personales entre los monarcas fraternos aunque para sus cortesanos más allegados estos tuvieran también intereses de fondo en cuanto a posesiones y jurisdicciones limítrofes a dilucidar más claramente, en unos territorios que hasta la fecha y quizás desde mucho antes de la conquista de la península por los árabes, se mantuvieron entre el ámbito navarro y la meseta central una separación bastante difuminada e imprecisa en el alto Ebro y que se marcaran así y con variadas alternancias por más siglos y todavía hasta los días de hoy entre la identidad cultural y esferas de poder castellanas y navarras.
El monarca pamplonés resultó herido de muerte por un noble castellano, falleciendo en los brazos de San Íñigo. Fernando I se anexionó la comarca para su reino, que era en ese momento territorio pamplonés. En el mismo campo de batalla se nombró rey de Pamplona al hijo del difunto García, Sancho Garcés IV, después de haber rendido homenaje a Fernando I.
Tras la batalla, Diego Flaínez, padre del Cid, reconquista hacia 1055 los castillos, entonces pamploneses, de La Piedra y de Úrbel del Castillo que cerraban el paso a través del valle del alto Urbel."
☆
▪︎Nota :
FLAÍNEZ > LAÍNEZ
FLAÍNEZ > FAÍNEZ > FAÑEZ
El histórico Alvar Fánez era llamado Minaya (mi anaya) por Ruy Díaz el Cid porque eran primos.
☆☆☆
ATAPUERCA
Burgos
Antiguo límite de Nafarroa desde la Bureba.
(Ez aterik, ez puerta-rik)
Jatorrizko esanahia:
0. ZAIN HEDA BURUA
HERRI MUGAN DEN.
-Población que Está en la Frontera
Vigilando Extensamente el Confín.
(extremo común: con-fin)
1. ZAI ITA BUUE
ERR NUGA RI
2. ZA TA PUUE
ERR HIKA (I)
3. (Z)ATAPUUEERR(I)KA
4. ATAPUERKA / ATAPUERCA
♧◇♧
@fga51
♧◇♧
jueves, 13 de noviembre de 2025
UKO: Rechazo, Negativa, Renuncia. UKO EGIN : Rehusar. Jatorrizko Esanahia.
◇◇◇
▪︎UKO
•negación, negativa
•renuncia
•rechazo
•Derivado:
▪︎UKO EGIN
•negar, renegar, rechazar
•renunciar, rehusar, desistir
¤ Etimología
0.
< *AHUŔ HEDA ORO GOI
HIGI EGIN DEN
(higi : sacudir, menear)
¤ Significado
•Que es Sacudir en Alto
las Palmas de las Manos
Todas Estiradas (Extendidas).
¤ Evolución fonética y aglutinación de la palabra
0. AHUŔ HEDA ORO
GOI HIGI EGIN DEN
1. A^U^ ^IRE U^U
KO(I) ^IHI EHI^ rI^
2. Ô (Î^I) Ū
KO (Î^I) (I^Î) (^Î)
3. ÔŪKO
4. ŪKO
rechazo, negativa, renuncia
Aditzak:
UKO egin
rechazar, rehusar
UKATU
negar
♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧

miércoles, 12 de noviembre de 2025
BILOSBALKARKAIS UTI. Escrito en Ibérico de las Pesas de Telar o Ponderas de AZAILA, Teruel. Traducción desde el Protoeuskera.
☆
¤ Texto ibérico en la pondera de AZAILA
(Siglos I / II a.C.)
¤ Análisis interno etimológico desde el protoeuskera y traducción.
> *Bīlôs(î)bâl(i)kaŕkâis
> BĪLOSBÂLKAŔKÂIS
• "Atar En El Agujero (de la pesa) Muchos Extremos de Hilo Muy Fuerte-Fuerte (...)
▪︎UTI
< *Hari Oro Heda Dadin.
> *^eri U^u (^i)te reri^
> *(î^i) Ū ti ^i^î
> ŪTĪ^
• (...) (para) Que Se Estiren Todos los Hilos.
¤ Traducción completa al castellano.
• "Atar en el Agujero Muchos Extremos de Hilo Muy Fuerte-Fuerte para que Se Estiren Todos los Hilos."
♧◇♧
♧◇♧

viernes, 31 de octubre de 2025
ARRE TAKE en Ibero - Haic Est Situs en Latín?. "AQUÍ ESTÁ INCINERADO" es la propuesta de traducción etimológica desde el ProtoEuskera.
En la lápida de Tarragona.
☆☆☆
Inscripción en lápida:
(latín)
HAIC EST SIT(US)
(ibero)
AŔE TAKE = ARRE TAKE
[AR(...) SAKAŔ(R)IL(...)] (nombre)
☆
¤ Etimología
¤ Nota
▪︎AŔE TAKE <> ARRE TAKE
B. Opción
< *HEDA ERRAUTS DA KEBEN
(keben > gemen > hemen :
• DESPLAZADO A<>CONVERTIDO EN - CENIZAS - ES(TÁ) - AQUÍ (abajo)
¤ Evolución fonética aglutinada:
▪︎ AŔE TAKE (ibero)
0.
< *HEDA ERRAUTS DA KEBEN
1.
> *ÎRA (I)RREITZ TA KEME^
2.
> *(Î)^A RREZ TA KENÊ
3.
> *Â RRE^ TA KEHÊ
4.
> ÂRRÊ TA KE^Ê
¤ Nota sobre el nombre
▪︎ARNAI SAKARRISKER
(sakarriliskar > sakarririsker
Es un nombre que tb. está escrito en el Plomo de la Serreta de Alcoy.
1. Nombre:
▪︎ARNAI
< *ARRANO EGAN HEDA ZAN GOI DEN
•Águila Que Se Desplaza Muy Alto Volando.
> *arrâu ihen îra hâ hui rî
> *arrâi iîn î^a ^â îi ^î
> *arrâ(ī)n(ī)ā^ī^
> ARRÂNĀĪ
> ARNĀĪ
☆
2.1. Toponímico:
▪︎SAKARRISKER
< SAKARRILISKONI-TAR
> SAKARRILISKON-DAR
> SAKARRILISKÔ-RAR
> SAKARRILISK(U)-^AR
> SAKARRILISK-ÂR
> SAKARRIRISK-ÊR
> SAKARRI^ISKÊR
> SAKARRĪSKÊR
<> SAKAŔĪSKÊŔ
▪︎SAKARRILISKO-TAR
< SAKAR-ILI-S-GAIN ORO-TAR
•Originario de
☆
3. Ciudad:
▪︎SAKARRILISKÔ
< *SAKAR-ILI-OSO-GONI
< *HAITZ HEDA GONI AURRE ILI OSO GAIN ORO
•Ciudad Muy Encima de Todo Ante Alta Extensa Peña.
•Oppidum Ante Alta Sierra.
> *ÊTZ ÊRA KU^ ARRI ILI
> *(Î)S (Î)^A K(Î) ARRĪLIS(Î)K(Î)Ō
> SÂKARRĪLISKÔ
> SÂKARRĪRISKÔ
> SÂKARRĪ^ISKÔ <> SÂKARRĪSKÕ
◇◇◇
¤ Etimologías propias de @fga51
♧◇♧

lunes, 6 de octubre de 2025
ANETO. El pico más alto de los Pirineos. Benasque, Huesca. Jatorrizko esanahia.
ANETO.
Pico en Pirineos, el más alto.
0. ZAN HAITZ DEN GOI DOR ORO.
-Gran Peña que es la Más Alta de Todas.
0. ZAN HAITZ DEN GOI DOR OrO.
1. HAN ETZ rE Hui TO OO.
2. AN E(Z) E (II) TO OO
3. ANEETOOO
= ANETO
♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧

viernes, 3 de octubre de 2025
ALU - ZAKIL. Vulva y Vagina - Pene / Falo. Jatorrizko esanahiak. Significados originarios.

jueves, 24 de julio de 2025
Hace Milenios los Humanos Mirábamos, Escuchábamos y Entendíamos de una Forma Muy Actual: IKER - ENTZUN - ADI - ULER.
2. ENTZUN:
3. ADI:
4. ULER:
5. GARDEN:
(eusk.)
Investigar
Del protovasco:
[*be ge ker] > be he ker > bihiker > ihiker
= iker
•Mirar sin mal
•Mirar bien
•Observar sin fallo
•Observar sin error
¤ Investigar,
¤ Analizar,
¤ Cerciorarse de algo
¤ Fijarse bien
(eusk.)
Oir, escuchar
Del protovasco:
[*hen tsu (h)on] > entsuhun > entsun
= entzun
•aquí mucho/pleno bueno/bien
¤ Aquí de pleno y bien.
¤ Escuhar muy atentamente.
¤ Escuchar sin perder detalle.
(eusk.)
Atender, atento
Del protovasco:
[*zani den] > zain den > zai di > za di
> adi
•que es como/que vale como/cualidad de vigilar/atender/cuidar/guardar
•Que es vigilante
•Que atiende
•Que cuida
•Que guarda
¤ Atento, vigilante
(eusk.)
Comprender, entender,
apercibirse de, darse cuenta
Del protovasco:
[*ur-gar] > ul-har > ul-her
= uler
•agua clara
•Claro como el agua
¤ Entender, entendido
¤ Comprender, comprendido
(eusk.)
Transparente, diáfano, nítido, claro, evidente
Del protoeuskera:
[*gar-den] = garden
•Que es claro
•Que es nítido
•Que es transparente
¤ Transparente, nítido, claro.
jueves, 17 de julio de 2025
SOROTSI- EGOTZI - JAURTIKI - ERAGOTZI - HABIA - ABAILA - ABIADA - ABIADURA - ABIAN - BREADA - HABAILA - MENDAL - ABAILDU - AMILDU - AKITU - SUSPERTU . Orígenes y significados.
◇◇◇
▪︎SOROTSI
•socorrer, auxiliar, ayudar
0.
< *ZAIN ORO DOŔ OSO den
•Que es Cuidar Todo Muy Lo Más.
•Cuidar al/lo Máximo.
1.
> *ZÊ ORO TU^ USU RÎ
2.
> *Z(Î) ORO TÎ ISI ^Î
3.
> *ZOROT(Ī)SĪ
4.
> SOROTSĪ
¤ Derivados
•sorosle : socorrista
•sorospen : acción de socorrer
♧
¤ EGOTZ(I) <> JAUŔTIKI
•lanzar, echar, arrojar, expulsar
☆☆☆
▪︎JAUŔTIKI
< *IHAUŔTIKI
0.
< *ORO ZAN AURRE HEDA EGIN
•Hacer Desplazar Adelante Todo Mucho.
1.
> *U^U HAN ORRE ÎTE EKÎ
2.
> *IÎ HÂ URRI ITI IKÎ
3.
> *ĪHÂURR(Ī)TĪKÎ
4.
> ĪHÂUŔTĪKÎ
4.1
> HÂUŔTĪKÎ <> JÂUŔTĪKÎ
4.2
> Ī^ÂUŔTĪKÎ <> JÂUŔTĪKÎ
♧
▪︎EGOTZI
< *BEGOTZI
0.
< *BENE GONI HEDA ZAN ORO DEN
•Que Es Desplazar Todo Mucho de Abajo a Arriba.
1.
> *Ben Gon Îte Zê U^u Rî
2.
> *Bê Gô T(i) Zî IÎ ^Î
3.
> *(B)ÊGÔTZĪ^
(como birao > irao)
4.
> ÊGÔTZĪ
♧
▪︎ ERAGOTZI
•impedir
•objetar, molestar, incomodar
☆
•Derivado
•ERAGOZPEN
< Eragotz-Pen
•acción de hacer echar, expulsar, arrojar
•acción de impedir
•impedimento, objeción
•molestia, incomodidad
☆
▪︎ERAGOTZI
•impedir, objetar, molestar, incomodar
0.
< *ERAGIN ORO UTZI
•Impulsar a Dejar del Todo.
•Hacer Abandonar o Interrumpir.
•Impedir o Evitar.
1.
> *ERAG(Î) O^O (I)TZI
2.
> ERAGŌTZI
♧
▪︎HABIA / KABIA.
•nido.
-Jatorria:
0. ZOrI(ek) EKARRI ABAR IHAR MEHE ZAN ORO ZEHAR HEDA DENBORO BAT EGINEZ.
(zan den : handi: grande/mucho-a
-os-as)
-Esanahia:
Muchas Ramitas Secas Finas Traídas Por Los Pájaros Que Están Desplazadas Cruzadas (Entrelazadas, Trenzadas) del Todo Haciendo Un Cuenco.
[ redondo (semi)esférico cóncavo-convexo : BORO-bil (en 3D) ]
-Bilakaera:
0. ZOrIek EKARRI ABAR IHAR MEHE ZAN
ORO ZEHAR HEDA DIrEN
BORO BAT EGINEZ.
1. ZUII (I)KAR ABA (I)A NIHI HAN
UU ZIA ErA rIrIN
BUU BADEHINI.
2. (III) KA AUA A HII HA
(II) (I)A (I)A (II)
BII UArIIHI
3. KA A(I)A A (II) A
A A
BII IA(III)
4.1 KAAAAAAABIIIA
= KABIA
4.2 GABIA*
4.3 HABIA
♧
¤ ABAILA <> ABIADA <> ABIADURA
<> ABIAN jarri <> BREADA
•velocidad, ímpetu, impulso, breada, puesta en marcha
☆☆☆
▪︎ABAILA
•velocidad
0.
< *ABIADA ORO HEDA ZAN DEN
•Que es Breada Toda Muy Extensa
•Impulso que Dura Mucho
•Velocidad
1.
> *Abara Uru Îra Hâ Rî
2.
> *ABA^A I^I ÎLA ^Â (^î)
3.
> ABĀĪLĀ
♧
•ABIADA
•velocidad, impulso
< *ABIAN ZAN HEDA DEN
•Que es Marchar Desplazándose Mucho.
1.
> *ABIÂ HAN (Î)DA RÎ
2.
> *ABIÂ Â^ DA (^Î)
= ABI^ĀDA
♧
•ABIADURA
•velocidad
0.
< *ABIAN ZAN DOŔ ORO HEDA DEN
•Que Es Marchar Desplazándose Muy Todo Lo Más.
1.
> *ABIÂ HAN DU^ U^U (Î)RA RÎ
2.
> ABIÂ Â^ DŪ RA (^Î)
= ABI^ĀDŪRA
♧
▪︎ABIAN
•En marcha, Comenzando, A Punto De
0.
< *JARRI ORO ZAN HEDA DAN
•Que Es Poner Todo Muy En Marcha (desplazado)
1.
> *IALI U^U HAN ÊRA REN
2.
> *(I)AL Ū Ê^ Î^A (^I)N
3.
> *A^ Ū Î ÎÂ N
> ÂŪĪ^ÂN
<> ÂBĪÂN
♧
▪︎BREADA (cast.)
•impulso
0.
< *Abian Jarri Aurre Zan Heda Den
•Que Es Poner en Marcha Adelante un Gran Desplazamiento.
1.
> *ABIÂ IARR ARRE HAN ÊDA RÎ
2.
> *ABÂ ARR ALE Â^ (Î)DA (^Î)
3.
> *(E)BÊ ERR EL(I) ÂDA
4.
> *BĒRRE^ÂDA
> BREÂDA
☆☆☆
•Hasteaŕ < *Haste Aurre :
A Punto de Empezar <> Ante el Comienzo
•Bukatzeke < Bukatze Ken > Ge :
Sin Acabar (Aún)
☆☆☆
¤ HABAILA / MENDAL
•honda
▪︎HABAILA :
•honda
0.
< *Zan Abailaz Harri Heda Ahal Daun
•Que Puede Desplazar-Lanzar Piedras con Mucho Ímpetu-Velocidad.
1.
> *HAN ABAILÂ ÂLI ÎRE AÂ^ REÛ
2.
> *HÂ ABAILÂ ÂL (Î^I) Ē (^IÎ)
3.
> *HĀBAILĀL(Ī)
4.
> *HĀBAILĀ(L)
> HĀBAILĀ^
♧
▪︎MENDAL (B) :
•honda
0.
< *Behe Zan Oro Hil Heda Ahal Daun
•Que Puede Desplazar Muerto Muy Abajo del Todo.
•Que (te) Puede Abatir Muerto.
1.
> *BEÊ HEN URU ÎL ÎDA AÂL REÛ
2.
> *BĒ ÊN I^I ÎL ÎDA ĀL (^IÎ)
3.
> *MĒNĪL(Î)DĀL > *MĒNĪ(L)DĀL
4.
> *MĒN(Ī)DĀL
> MĒNDĀL
♧
▪︎ABAILDU :
venirse abajo, abatir(se)
0.
< *ZAN BENE HEDA ORO DOŔ DEN
•Que Es Desplazarse Lo Más Muy Abajo del Todo.
•Venirse todo abajo, abatirse.
1.
> *HAN BINI ÊRA URU DUL RI
2.
> *Â^ BIN (Î)^A ILI DU^ (^I)
3.
> *Â B(Î) Â IL(I) DÛ
> ÂBÂILDÛ
♧
▪︎AMILDU
< *ABAILDU > *AMEILDU > AMĪLDU
•Venirse abajo = Derrumbar(se)
0.
< *ZAN BENE HEDA ORO DOŔ DEN
•Que es Desplazarse Muy Abajo Todo Lo Más
1. (nb > m)
> *HAMIN(I) (Î)RE ULU DU^ RÎ
2.
> *ÂMIN RI ILI DÛ (^Î)
3.
> *ÂMÎ ^Î ILI DÛ
= *ÂMĪL(I)DÛ
4.
> ÂMĪLDÛ
♧
¤ AKITU <> SUSPERTU :
agotarse <> recuperarse
☆☆☆
▪︎AKITU
•agotar(se)
0.
< *GAL KEMEN ORO DOŔ HEDA ZAN DEN
•Que Es Perder el Vigoŕ Todo Lo Más Muy Extenso (~y mucho).
1.
> *GA^ KINI^ U^U TU^ ÎRE ZÊ RÎ
2.
> *HÂ KIHÎ IÎ TÛ RI ZÎ RÎ
3.
> *^Â KI^Î Ī TÛ (^I) Z(Î ^Î)
4.
> ÂKĪTÛ(Z)
> ÂKĪTÛ
♧
▪︎SUSPEŔTU
•recuperar(se)
0.
< *ZAN OSO BEŔ ORO BIZI DOŔ DEN
•Que Es Lo Más Vivir Otra Vez de Nuevo Muy Mucho
•Revivir, recuperarse
《 *BEŔ ORO BIZI DOŔ den > BEŔPIZTÛ:
•resucitar, renacer, revivir, reanimar(se), reavivar, volver a encender
•Que es lo más vivir todo otra vez
•Vivir de nuevo otra vez : revivir
( BEŔ ORO DEN > beŕ u^u ri > beŕ iî ^î
> BERRĪ^
•que es otr@ igual del todo : nuev@ ) 》
1.
< *ZAN OSO BEŔ ORO BIZI DOŔ DEN
2.
> *ZÊ USU PEŔ U^U MIZ TUL RÎ
3.
> *Z(Î) US PEŔ I^I NI^ TU^ (^Î)
> *ZUSPERRĪHÎTÛ
4.
> SUSPERRĪ^ÎTÛ
> SUSPERR(Ī)TÛ
> SUSPEŔTÛ
♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51
♧◇♧
domingo, 1 de junio de 2025
ARRAIN. Pez. Jatorrizko esanahia.
GOGOtik datozen sentimenduak: GORROTO - BELDUR / BILDUR. Jatorrizko esanahiak.

martes, 27 de mayo de 2025
Paleolítico cazador y Neolítico agricultor. Nombres de armas y herramientas: UZTAI - GEZI - AZKON - AIZTO - AIZKORA - IGITAI - LAIA - AITZUŔ - GOLDE - ILDO - JORRA. Origen y significados euskéricos. Jatorrizko esanahiak.
◇◇◇
¤ UZTAI - GEZI - AZKON - AIZTO
- AIZKORA - IGITAI - LAIA - AITZUŔ
- GOLDE - ILDO - JORRA
☆☆☆
▪︎UZTAI
•Arco
0.*ORO GEZI HEDA ARAZI DAUN ZAN ABIADAZ.
•QUE HACE DESPLAZARSE A TODAS LAS FLECHAS CON MUCHO IMPULSO.
1.*U^U HIZI ^ETA A^AZ RO^
ZE^ EBIERE^
2.*Ū (Î)ZI ÎTA ÂÂ ^Û
(^Î) (I)U(II^Î)
3.*ŪZ(Ī)TĀŪ
4. ŪZTĀĪ
♧
▪︎GEZI
•flecha, dardo
0.
< *GE HEDA HURBIL EHIZA AHAL DAUN
•Que Puede Cazar Sin
Desplazarse Cerca (de la presa).
•Que Hace Posible Cazar Sin Acercarse.
0.
< *GE HEDA HURBIL EHIZA AHAL DAUN
1.
> *GE ÊRA ^U^BI^ I^IZE A^A^ RAI
2.
> *GE (Î)^E ÎÛÎ (Ī)ZI ÊÊ ^EI
3.
> GE Ê (ÎÎÎ) ZI ÎÎ ÎI
= GĒZĪ^
♧
▪︎AZKON
•jabalina, lanza
0.
< *ZAN EHIZA KOŔ DEN
• Que es Muy Adecuada para Cazar.
1. ZA^ I^IZE KO^ RIN
2. ^Â Z(I) KÔ (^I)N
3. ÂZKÔN
☆☆☆
Como aizkora, igitai, laia, aitzur, golde, con KOŔ : tendente a, propicio para, adecuado para .
También:
KOŔ: duro, afilado, que pincha, que corta (o que une a la fuerza con dureza de cuerda o cordel).
▪︎AIZKORA
A.
0.
< *Tail Zur Koŕ Den Zan
•Que es Muy Adecuada Para Cortar la Nadera
1.
> *dai^ zu^ ko^ ri^ za^
2.
> *raî zî kô rî ^â
3.
> *^aî zî kô râ
4.
> âîzkôrâ
B.
0. HAITZ KOŔ DEN ZAN
•Que es roca muy dura / afilada /
que pincha / que corta.
1. ^AITZ KO^ RI^ ZÂ
2. ÂIZ KÔ R(Î) ^Â
3. ÂIZKÔRÂ
☆
▪︎tail <> dail
•cortar > tallar
< *heda eri
•herida extensa, corte, cortar
> *îta ili
> tail > dail
> tai^ > dai^
♧
▪︎AIZTO
•cuchillo
A.
0.
< *TAIL ZAN DOŔ DAUAN
•Que Corta Muy Lo Que Más.
•Que es El Que Más Corta.
0.
< *TAIL ZAN DOŔ DAUAN
1.
> *DAI^ ZE^ TO^ REIE^
2.
> *RAÎ ZÎ TÔ (^IIÎ)
3.
> *^AÎZ(Î)TÔ
4.
> ÂÎZTÔ
♧
▪︎IGITAI
•hoz
(no viene de "higi tail" : cortar moviendo, como parecía)
0.
< *ZAN GARA TAIL KOŔ DEN
•Que es Adecuada para Cortar Muchos Tallos.
0.
< *ZAN GARA TAIL KOŔ DEN
1.
> *ZE^ GE^E TAI^ GU^ RI^
2.
> *^Î GIÎ TAÎ HÎ ^Î
3.
> ÎGĪTAÎ^Î^Î
= ÎGĪTAĪ^
♧
▪︎LAIA
•laya
0.
< *LUŔ HEDA KOŔ ERI ZAN DEN
•Que es gran pincho adecuado para@desplazar la tierra.
0.
< LUŔ HEDA KOŔ ERI ZAN DEN
1.
> *LU^ ÎRA GU^ I^I ZA^ RI^
2.
> *LÎ Î^A HÎ Ī ^A ^Î
= *L(Ī)^Â^ĪÂ(Î)
3.
> LÂĪÂ
♧
▪︎AITZUŔ
•azada
0.
< *TAIL EZ HEDA ZAN LUŔ KOŔ DEN
•Que es adecuada para cortar en tierra de extensión no grande.
0.
< *TAIL EZ HEDA ZAN LUŔ KOŔ DEN
1.
> *RAI^ I^ ^ITE ZE^ RUŔ GUŔ RI^
2.
> *^AÎ Î ÎT(I) Z(Î)^UŔ HUŔ (^Î)
3.
> *ÂĪ^TZŪŔ(^U)Ŕ
4.
> ÂĪTZŪŔŔ = ÂĪTZŪŔ
♧
▪︎GOLDE
•arado
0.
< *ZAN LUŔ GOŔ ORO TAIL KOŔ DEN
•Que es adecuado del todo para cortar mucha tierra dura del todo.
0.
< *ZAN LUŔ GOŔ ORO TAIL KOŔ DEN
1.
> *ZE^ RUL GO^ ULU DE^ GU^ RI^
2.
> *(^Î ^I^) GŌ(I)LIDÊ HÎ ^Î
3.
> *GŌL(I)DÊ(^Ī^)
4.
> GŌLDÊ
♧
▪︎ILDO
•surco
0.
< *ZUZEN ORO DOŔ DEN LUŔ
MARRA
•Raya en la tierra que es lo más recta del todo.
0.
< *ZUZEN ORO DOŔ DEN LUŔ
MARRA
1.
> *ZIZI^ ULU DO^ RI^ RUL NELE
2.
> *^i^Î IL(I)DÔ ^Î ^I^ HIRI
3.
> *Ī^LDÔ Ī^I^I
= *ĪLDÔ(Ī^)
4.
> ĪLDÔ
♧
▪︎ JORRA
•escardar
(cortar las malas hierbas)
< *IHORRA
0.
< *BAŔ LEHOŔ TAIL DEN
•Que es Cortar las Plantas Secas.
0.
< *BAŔ LEHOŔ TAIL DEN
1.
> *BE^ REHOŔ RAI^ RI^
2.
> *BÎ ^IHOŔ ^A(Î) (^Î)
3.
> *(B)Ī^HORRÂ
4.
(cae b inicial)
> ^ĪHORRÂ
4.1
> *HORRÂ > JORRÂ
4.2
> Ī^ORRÂ = YORRÂ = JORRÂ
♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧








.jpeg)



%20(7).jpeg)
%20(4).jpeg)


.jpeg)
.jpg)









.jpeg)









.jpeg)
.jpeg)
