Mostrando entradas con la etiqueta Nafarroa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Nafarroa. Mostrar todas las entradas

viernes, 18 de julio de 2025

Nafarroan: BERROTZA-ko AZEDO / En Navarra: Acedo de la Berrueza ☆ Toponimia, etimologiak eta esanahiak / Toponimia, etimologías y significados.

 


▪︎Berrõtzā <> Berrueza

Valle-vega de la Navarra Media Occidental entre el Ega y el Ebro en Tierra Estella, desde Acedo hasta Los Arcos, con diversas poblaciones entre ellas, a ambos lados de la vega-valle.

•Etimología euskérica:

A.

< Ega Garaian Ibār(r) Oro Heda Zan Den 

(*zan dan>den > han-di :
grande, gran)

•Significado:

EGA GARAIAN IBĀŔ ORO HEDA ZAN DEN

•Que es un Valle-Vega Todo Muy Extenso en el Alto Ega 

(Valle 'a secas' es "haran" en euskera, "ibar(r)" es vega, ribera, valle 'fluvial'.)


•Evolución fonética:

0.

< *EGA GARAIAN IBĀŔ ORO HEDA ZAN DEN

1.
> *ige gereie^ beŕ o^o (î)te zan ri^

2.
> *(ihi hi^iiî) berrõt(i)zan(^î)

3.
> *Berrōtza(n)

4.

> Berrõtzâ > Berrōzâ 

(~ Berrueza )


B.


0.
< *BEHA ZAIN MUGA AURRE ORO HEDA ZAN DEN HARAN

•Valle que Mira Vigilando Ante la Frontera Todo Muy Extensamente.

1.
> *BIÊ ZÊ NIGE ARRE O^O ÎTA ZÂ RÎ Â^Â

2.
> *BÊ ^Ê HIHE ÊRR(I) Ō TE ZÂ (^Î) Ā^

3.
> *BĒ^ (ÎÎ) Ê ÊRRŌT(I)ZÂĀ^

4.
> BĒRRŌTZĀ^
> BERRUEZA





▪︎Āzedõ <> Acedo

Población de la Berrotza<>Berrueza (entre los rios Ebro y Ega), en la Navarra Media Occidental, en el  extremo norte de la Berrotza, simétrica de Los Arcos en el sur, en Tierra Estella, en la muga con Araba, al sur de la sierra de Lokiz, del valle de Lana y del rio Ega, en el camino de Kanpetzu a Estella, muga con Araba y fue muga de bárdulos y vascones como todo el Alto Ega (al norte bárdulos y al sur vascones)

A.


1.

•Etimología euskérica:

< *Ibaŕ Atze Dõr Heda Den Hiri 

•Oharra / Nota:

• dõr(r)
•lo más de algo, tope, máximo, cumbre, cima

< *heda oro goni aurre den

•que se extiende adelante y arriba del todo

> îde o^o ho^i orri ri^

> di ō ô orr ^î

> doŕ



•Significado:


▪︎AZEDO / ACEDO

A.

IBĀŔ ATZE DOŔ HEDA DEN HIRI

Pueblo que se Extiende en lo Más Atrás del Valle-Vega (de la Berrotza <> Berrueza).


•Evolución fonética y aglutinación del nombre

0.

< *IBAŔ ATZE DOŔ HEDA DEN HIRI

1.

> *ba^ atze do^ îre rî  î^i


2.
> *bâ atze dô (î^i) (^î) (îî)

= *bâatzedô
= *(b)ātzedô

(cae b inicial en palabra de 3 sílabas como en birao > irao s/ Mitxelena)


3.
>  Ātzedô > Āzedô <> Ācedô


B.

▪︎AZEDO / ACEDO

0.
< HARAN ZAIN HEDA ATZE DOŔ MUGAN DEN HIRI

•Pueblo que Está en la Frontera
Guardando el Valle Desplazado en Lo Más Atrás.

1.
> ÂÂ ZA(Î) (Î)RA AZE DO^ NIHÊ RÎ Î^I


2.
> Ā^A^A AZE DÔ (^I ^Î^I Ī)


3.
> Ā^ZEDÔ <> ĀCEDO

¤ Oharra / Nota:

Julio Caro Baroja y Euskaltzaindia no están en lo cierto suponiendo para Acedo un origen romance.
Euskaltzaindia debería corregir e incorporar una versión de Azedo con z, ya que se aprobó mantener Acedo así tal cual con 'c' por su supuesto origen "romance", pero su origen es euskérico.

Lo cierto es que allí se habló euskera hasta el siglo XVI (1587) y aparece como Azedo desde el siglo XII, en un diploma en pergamino del año 1150, y en el propio Libro de Armería del Reino de Navarra figura el escudo de armas del 'palacio de Azedo'. Su etimología lo deja claro. 

♧◇♧

@fga51

☆☆☆









domingo, 23 de febrero de 2025

ZARAITZU IBAŔ (ibaxa) / VALLE de SALAZAR. Nafarroa, Euskal Herria. En Pirineos. Jatorrizko esanahia. Significado originario.

 








◇◇◇


ZARAITZU IBAŔ (ibaxa)
/ VALLE DE SALAZAR.
Nafarroa, Euskal Herria.
En Pirineos. 

☆☆☆


¤ Valle de Salazaŕ 

0.
▪︎ZARAITZU  IBAŔ 

(Ibarra < > ibaxa) 

> SALA(I)ZU  (I)UAŔ 

> SALAZ(Ū)AŔ 

> SALAZAŔ 

☆☆☆


▪︎ZARAITZU  IBAŔ / IBAXA


0.
< *ZAIN BEHA HEDA
ZAN HAITZ GOI ORO 
MUGA DIREN
AURREAN DEN IBAŔ•


VALLE QUE ESTÁ FRENTE A
GRANDES PEÑA TODO ALTAS
QUE SON FRONTERA
MIRANDO EXTENSAMENTE 
VIGILANTE / GUARDIÁN.


0.
< *ZAIN BEHA HEDA
ZAN HAITZ GOI ORO 
MUGA DIREN
AURREAN DEN IBAŔ 


1.
> ZAMI^E  ^ERA
ZE^ ^ETZ  HUI  U^U
NUHE  RI^I^
ORRIE^  RI^  IUE^ 

2.
> ZANIΠ ÎRA
^Π ÎTZ  ^U  Ū
HU(^I )  (^Ī^)
URR(IÎ ) (^Î )  (IIÎ) 

3.
> ZAHĪ  RA
^ĪTZ  Ū
^U
UŔ 

4.
> ZA(^Ī) RA ĪTZ  Ū  Û  U(Ŕ) 

> ZARAĪTZŪ^


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧










lunes, 17 de febrero de 2025

ESPAŔTZA / ESPARZA. Apellido y 2 pueblos en Nafarroa: En Salazar / Zaraitzu, merindad de Zankoza / Sangüesa. En Galar Zendea, merindad de Iruñea, Iruñerria. Jatorrizko esanahiak. Significados originarios.

 



◇◇◇


▪︎ESPAŔTZA / ESPARZA 

Apellido y 2 pueblos en Nafarroa: 

•En Salazar / Zaraitzu, 
merindad de Zankoza / Sangüesa. 

•En Galar Zendea,
merindad de Iruñea, Iruñerria. 

☆☆☆


▪︎ESPAŔTZA de Zaraitzu 


0.1
< *HAITZ BEHE AURREAN
IBAI ALDEAN HEDA 
DEN HERRI ZAINA.


PUEBLO GUARDIÁN 
QUE SE EXTIENDE JUNTO AL RIO
ANTE UN MONTE (o Peña) BAJO.


0.
< *HAITZ BEHE AURREAN
IBAI ALDEAN HEDA 
DEN HERRI  ZAINA. 

1.
> ^ETZ   BI^I    ARRIE^
BE  A^RIE^  ^ITE
RI^  ^Ŕ   ZAHA 

2.
> ÊS  P(Ī)   ARR(IÎ)
UI   Â(^IÎ)   TI
(^Î)  ^   ZA^A 

3.
> ÊSPARR
(II)    T(Î)
ZĀ 

4.
> ÊSPARR(Ê)TZĀ 

> ESPAŔTZĀ  <>   ESPAŔZĀ 


♧♧♧


•En Galar Zendea,
(Galar y Beriain),
merindad de Iruñea, Iruñerria. 

" Concejo del municipio de Galar, 
partido judicial de Pamplona, Navarra. 
Se halla hacia el centro del término 
y al NO. de su capital Salinas de Pamplona, 
Getze en euskera, próxima a la Sierra del Perdón, 
en la orilla izquierda del barranco de su nombre, 
Barranco de las Salinas, afluente del río Elorz." 

Salinas de Pamplona 
se llama GETZE en euskera,
Getze de Galar.
Hay otro Getze en Nafarroa,
Getze de Ibargoiti, también
con salinas (Gatzaga > Getze). 

En Gipuzkoa Leintz Gatzaga:
Salinas de Léniz (Alto Deba). 

En Araba, Salinas de Añana,
Añanako Gatzagak.


▪︎ESPARTZA de Galar Zendea 


0.2
< *GETZE LABARRAREN  ALDEAN 
DEN HEDA ZENDEAKO LEKUA


ALDEA DE LA CENDEA
QUE SE EXTIENDE
JUNTO AL BARRANCO DE LAS SALINAS.


0.
< *GETZE LABARRAREN  ALDEAN 
DEN HEDA ZENDEAKO LEKUA 

1.
> HETZE  RAPARRA^IN  A^RIA^
RI^ ^ITE  ZE^RIEAGU  REGUA 

2.
> ^ESE  ^EPARRA(Î^)  Â(^I)Â
(^Î)  T(I)  Z(Î^II)AHI  ^IHIA 

3.
> ÊSĒPARRAÂÂTZA(^IÎ^I)A 

= ÊSĒPARRĀ^TZAA 

4.
> ÊS(Ī)PARR(Ē)TZĀ 

> ÊSPAŔTZĀ  < >  ESPAŔZA


¤ Nota 

Los dos pueblos navarros
llamados Espartza / Esparza
tienen un nombre en común
con origen y significados
completamente distintos / diferentes.
Cosas de la aglutinación euskérica
que se descubren al reconstruir el nombre
en base a su ubicación / localización / función.
Lo mismo pasa con el Elkano de Gipuzkoa 
y el de Nafarroa. 

En cambio los llamados Getze son ambos
idénticos en todo : Gatzaga / Salinas. 

Hay muchos "casos" de ambas "cosas"
en los topónimos euskéricos.


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧


ELKANO / ELCANO. Apellido vasco. Barrio en Zarautz, sobre Getaria, en Gipuzkoa, delante de Urdaneta. Pueblo en Eguesibar, Nafarroa. Jatorrizko esanahiak. Significados originarios.

 





◇◇◇


▪︎ELKANO / ELCANO 

•Apellido vasco. 

•Barrio entre Aya y Zarautz, sobre Getaria,
en Gipuzkoa, delante de otro barrio llamado Urdaneta, 
origen del apellido de Juan Sebastián Elcano, 
natural de Getaria y primer navegante que dio
la vuelta al mundo. 
(Urdaneta fue también militar, fraile 
y gran marino cosmólogo, que aprendió 
de Elcano y ayudó a Legazpi, encontrando
el Tornaviaje para volver de Filipinas a Méjico
cruzando el Pacífico en sentido contrario
tras subir con la corriente del Kuro-Shivo y 
cruzar para bajar por las costas de Canadá 
y California hasta Acapulco, en la costa 
mejicana del Pacífico.) 

•Concejo en el centro geográfico
de Eguesibar, valle de Egües, Nafarroa.
Patria de Joaquín Lizarraga de Elcano,
párroco que escribió sus sermones
en euskera altonavarro meridional. 

☆☆☆ 

▪︎ELKANO 
en Aya-Zarautz, Gipuzkoa.
Sobre Getaria y delante de otro barrio
llamado Urdaneta.


0.1
< *HERRIAREN GAINEAN
HEDA ORO DEN AUZOA•


EL BARRIO QUE ESTÁ
TODO DESPLAZADO
ENCIMA DEL PUEBLO. 

1.
> ^ELIE^IN  GANIAN
^IRE  O^O  RI^  OZOE 

2.
> ÊLIIÎ^  KANAN
(Î^I) Ō  (^Î)  O^O(I) 

3.
> ÊLĪ^  KAHAN
Ō  Ō 

> ÊLĪKA^ANŌŌ 

4.
> ÊL(Ī)KĀNŌ 

> ÊLKĀNŌ


♧♧♧


▪︎ELKANO 
en Eguesibar, Nafarroa. 

< *(B)•EL(I)KANO•Ŕ   (apróx.)


0.2
< *IBAŔ EŔDIGUNEAN 
DAGOEN HERRIA•


EL PUEBLO QUE ESTÁ
EN EL CENTRO DEL VALLE. 


1.
> (I)BEL  E^RIGUNIAN
REGO(I^) ^IRRIE 

2.
> BEL   Î^IKIHIAN
^IHO  ÎRR(II) 

3.
> BEL  ÎÎK(I^I)AN
(Î)^O   (Î)Ŕ 

= BEL(Ī^)KANÔŔ 

4.
> BELKANÔ(Ŕ) 

> (B)ELKANÔ^ 

(cae b  inicial,
vocablo 3 sílabas,
//B>U>I>*^//) 

> ^ELKANÔ 


¤ Nota 

Los dos pueblos gipuzkoanos
llamados Elkano / Elcano
tienen un nombre en común
con origen y significados
completamente distintos / diferentes.
Cosas de la aglutinación euskérica
que se descubren al reconstruir el nombre
en base a su ubicación / localización / función.
Lo mismo pasa con los Espartza / Esparza 
de Nafarroa. 

En otros casos no es así. 

Hay muchos "casos" de ambas "cosas"
en los topónimos euskéricos.


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧


miércoles, 5 de febrero de 2025

OPAKUA - ITAIDA - ENTZIA - ABITIGARRA - LOKIZ - URBASA. En Araba y Nafarroa. Euskal Herria. Jatorrizko esanahia. Significado originario.







◇◇◇

¤ OPAKUA - ITAIDA - ENTZIA

- ABITIGARRA - LOKIZ - URBASA. 

•En Araba y Nafarroa. Euskal Herria. 

•Jatorrizko esanahia. Significado originario.

☆☆☆


▪︎OPAKUA 

•En la Llanada Alavesa (Arabar Lautada) bajo la sierra de Entzia-Iturrieta.

•Ubicación del dolmen de Sorginetxe. 


▪︎OPAKUA

< *obagoa

0.

< *Lautadako Herria

Baso Goi Oro Zan Heda 

Behe Den • 


☆ zan den > handî

☆herri ~ uri ~ hiri ~ uli ~ ulli ~ ili


Pueblo de la Llanada

que está Debajo

de Bosque en Alto

Todo Muy Extenso. 

(bajo Entzia - Iturrieta - Urbasa)


1.

> roderego  ^elie

bazu kui u^u za^  ^ira

mi^i  ri^ 

2.

> ^ori^iho  îri

ba^u ku  ū  ^â  (î)^a

nī   ^î 

3.

>  ô(^ī)^o  (î^i)

paû  kū  ââ 

= ÔÔPA(Û)KŪ 

4.

> ^ŌPAKŪĀ^

♧♧♧


▪︎ITAIDA

•menhir en Entzia, Araba. 

0.

< *Harri Zut Zan 

Gora Heda Den• 


Gran Piedra Vertical

Que Se Extiende a lo Alto. 


1.

> ârri^it^a^

hu^a  îda  ri^ 

2.

> êlītâ

(î)â  îda (^î) 

3.

> îritâ

âîda 

4.

> î^itâ âîda 

= ^ĪTĀ^ÎDA

♧♧♧


▪︎Sierra de ENTZIA 

•Entre Iturrieta y Urbasa

•Subida desde Opakua 

Bi aukera / Aukera bi :

•Opción a) 

0.

< *Haranaren Atzean 

Baso Lau Heda Goian

Den •


Que es 

Bosque Llano Extenso en lo Alto

Detrás de Harana. 


1.

> ^e^ene^en etziamazu rau îra huia^ ri^ 

2.

> ^ēnēnetziana(^i)  ^a(i)  (î)^a  (^ii)â  (^î) 

3.

> ^ĒHĒNETZIAHA 

4.

> ^Ē^ÊN(E)TZIA^Ā^ 

= ^ĒNTZIĀ^ 

☆ 

Opción b) 

0.

< *Lautadaren Atzean 

Baso Lau Heda Goian

Den •


Que es

Bosque Llano Extenso en lo Alto

en la Parte de Atrás de la Llanada.


1.

> reidere^en etziamazu rau îra huia^ ri^ 

2.

> ^ere^ēnetziana(^i)  ^a(i)  (î)^a  (^ii)â  (^î) 

3.

> Ê^ÊĒN(E)TZIAHA 

4.

> ^ĒNTZIA^Ā^ 

= ^ĒNTZIĀ^


♧♧♧


▪︎ABITIGARRA 

•Harana está entre Abitigarra y Lokiz. 

•En Abitigarra està la cueva sepulcral de Obenkun, del Neolítico tardío y Eneolítico (hace 5.000 años), a cuya cueva hay dedicada una entrada de análisis en este mismo blog.

•Antes Harana incluía Las Ameskoas, entre Abitigarra-Iturrieta-Urbasa y Lokiz.

•Frente a Somorredondo-Markillano en Lokiz.

0.

< *Zan Baso Heda Goian 

Gain Den

Haranaren Aurrean • 

☆zan den > handi


☆ mendi ~ baso

~ atx ~ borthü  

~ haitz goi heda doŕ

Gran Bosque Extendido en lo Alto

Que Está Encima

de la Delantera de Harana (el Valle). 

☆ 

¤ Nota histórica:

En el medievo en Nafarroa, 

Harana era el actual Harana 

junto con Las Ameskoas. 

•Delantera: 

San Vicente de Harana / Harana Done Bikendi (antiguo Berberiego), arriba bajo Abitigarra. 

•Trasera : 

Aranaratze en Ameskoas Bajas 

bajo Urbasa. 

•Todo ello con Lokiz al otro lado 

del Valle. 

•Entre el siglo XIII y el siglo XVI : 

¤ Harana actual pasa a Castilla

dentro de Araba en la Hermandad

de Kanpetzu-Montaña Alavesa:

Done Bikendi - Alda - Ullibarri - Kontrasta. 

¤ Las Ameskoas permanecen

como Nafarroa en la Merindad de Estella. 

•Ameskoa Alta  (antes en Harana)

Larraona - Eulate - Aranaratze 

•Ameskoa Baja (en 1 solo municipio):

San Martín - Zudaire - Ekala - Baquedano

- Baríndano - Artaza - Gollano - Urra 

☆ 

▪︎ABITIGARRA

0.

< *Zan Baso Heda Goian 

Gain Den

Haranaren Aurrean 

1.

> *Za^  Bezu  ^Ite  Huie^

Gan  Ri^

^A^ana^i^  Arrea^ 

2.

> ^  BI^I  ÎTI  ^IIÎ

GA^  (^Î)

ÂÂHÂ(Î)  ARR 

3.

> ÂBĪ^TĪGÂÂÂ^ÂARR 

= ÂBĪTĪG^Ā^RRÂ


♧♧♧


▪︎LOKIZ 

Sierra en altiplano entre Araba y Nafarroa con montes, acantilados, quebradas y rasos.

Rodeado por Harana-Ameskoas-Lana y poblaciones de Kanpetzu y de la Merindad de Lizarrara-Estella cercanas a los rios Ega y Urederra.

Frente a Urbasa-Entzia-Iturrieta pero a mayor altura.

▪︎LOKITZ / LOKIZ

0.

< *Muga Heda Oro

Goi Doŕ Lau Zan Haitz

Den •


Alta Cumbre Rocosa Grande y Plana

Que Es 

Frontera Toda Extensa. 

(Entre Araba y Nafarroa,

o sea, entre Castilla y Nafarroa) 


1.

> Nuhe ^ire  O^o

Kui  Ru^  Ro  Ze^Êtz  

Ri^ 

2.

> hi^i  (î)L(i)   Ō

Kii  ^î  ^u  ^î  ÎTZ

(^î) 

3.

> (^Ī )  LŌ

KĪ   Ī    ^ĪTZ 

4.

> LŌKĪTZ  <>  LŌKĪZ


♧♧♧


▪︎UŔBASA 

Sierra en Nafarroa.

Sobre las Amescoas.

Gran bosque de hayas.

Nacedero del Urederra.

Continuidad de Iturrieta-Entzia.

Frente a Lokiz.

Hiru aukera :

¤ Opción a) 

0.

< *Ur Zan Baso Heda Den• 


Que es Bosque Extenso 

con Mucha Agua. 


1.

> ur zê  basu  îra  ri^ 

2.

> ur  (^î)  bas(i  î)^a  (^î) 

3.

> Urbasâ


¤ Opción b) 

0.

< *Goian Doŕ Baso Heda Den• 


Que es Bosque Extenso 

en Lo Más Alto. 


1.

> huie^  ruŕ   basu  îra  ri^ 

2.

> ^u(iî)  ^uŕ  bas(i  î)^a  (^î) 

3.

> Ū^ŔBASÂ


¤ Opción c) 

0.

< *Goi Lau Heda Doŕ 

Aurre 

Baso Handia •

[< zan den ] 


Bosque Grande

Ante / Frente

Alta Cumbre Plana Extensa. 

(Urbasa está frente a Lokiz) 


0.

< *Goi Lau Heda Doŕ 

Aurre 

Baso Handia 

1.

> Hui Ro  Ire  Ruŕ

Orre

Basu  ^A^riA 

2.

> ^U ^U  (I^I)  ^UŔ

URRI

BAS(I)  Â(^I)A 

3.

> ÛÛÛRR(I)RR(I)BASÂA 

4.

> ^ŪŔŔBASĀ 

= ^ŪŘBASĀ


♧◇♧

¤ Etimologías propias de @fga51.

♧◇♧







sábado, 11 de enero de 2025

ULTZAMA. Merindad de Iruñea-Pamplona, Nafarroa, Euskal Herria. Jatorrizko esanahia. Significado originario. Ni es celta ni viene de Uxama, (aquí Mitxelena "patinó").

 










◇◇◇

▪︎ULTZAMA

Valle en alto con río y aldeas en el norte de Nafarroa.
Meridad de Iruñea- Pamplona.

" Erdi Aroan, ibarraren izena idazkietan hainbat eta hainbat eratara azaltzen zen: 
•Iozama, 
•Utzama, 
•Hutzama, 
•Ucama 
edo 
•Uzama,
ustezko jatorrizko 
•Uxama 
eta egungo 
Ultzama-ren
arteko eratorriak izango liratekeenak. 
1366ko testu batean
•Urçama
bezala agertu zen.
Honek Jose Maria Satrustegi 
ur hitzarekin erlazionatzera eraman zuen."

"Hau bere egoera geografiko estrategikoaren ondorioa da, antzinarotik Bidasoko haranak gainontzeko Nafarroa Garaiarekin lotzen dituen bidean egon baita, Belate muga geografikoa gainditzeko bide nagusia izanik. Hain zuzen ere, Oiasso (Irun) eta Pompaelo (Iruñea) lotzen zituen erromatar galtzada hemendik igarotzen zen, eta gaur egun helburu bera betetzen duen N-121-A errepidea ere Ultzamatik igarotzen da."

☆☆☆

¤ Etimología

Mitxelena "patinó" aquí :
ni es nombre celta, ni es igual que Uxama <> Osma.

Es Euskera, viene y significa lo que 
se indica a continuación:

▪︎ULTZAMA

0.
< GOI ORO HEDA
ZAIN BEHA MUGA BIDE
DEN IBAŔ


¤ Significado

Valle-vega
que está desplazado
todo en alto
mirando vigilante
el camino de la frontera.


¤ Evolución fonética
y aglutinación drl nombte

0.
< GOI ORO HEDA
ZAIN BEHA MUGA BIDE
DEN IBAŔ

1.
> *HUI  ORO ÎTE
ZEMI^A  NUHA UIRE
RI^ IMA^

2.
> *HII  ORO  TI
ZINI  HI^A  (II^I)
(^Î ) MÂ

3.
> *HĪ  ORO  T(I)
Z(IHI)  (^I)Â


4.O

> *HĪOROTZĀ^MÂ

(Antigüedad)

Variedades:

<> HĪŌTZĀMÂ

<> ĪŌZĀMÂ

<> HŪTZĀMÂ

<> ŪZĀMÂ

<> ŪXĀMÂ

<> URUTZĀMÂ

<> URZĀM  <>  URÇĀMĀ

<> ULUTZĀM 

(Medievo)

<> ULZĀMÂ

<> ULTZĀMÂ

(Moderno y Actual)


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧








domingo, 5 de enero de 2025

BOZATE. Arizkungo auzoa. Baztan Ibar, Nafarroa, E.H. Jatorrizko esanahia.





◇◇◇ 

¤ BOZATE.
Arizkungo auzoa.
Baztan Ibar, Nafarroa, E.H. 

☆☆☆

▪︎BOZATE
< *ibaŕ oro zan ate den •
•que es la gran puerta
de todo el valle-vega.
> ibe^ o^o za ^ ate re^
> bî  ō zāte^ê
> Bōzātē 

♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧



miércoles, 18 de diciembre de 2024

ZUDAIRE / ZUDAIRI. Ameskoas Bajas. Merindad de Estella-Lizarra. Nafarroa. Euskal Herria. Jatorrizko esanahia. Significado originario.

 






◇◇◇


¤ ZUDAIRE / ZUDAIRI 

Ameskoas Bajas.
Estella-Lizarra.
Nafarroa.
Euskal Herria. 

☆ 

La localidad está situada al pie de la sierra de Urbasa y al borde de la carretera Estella-Olazagutía y en la margen derecha del río Urederra. 
Limita por el Oeste con la sierra de Urbasa, 
por el Suroeste con San Martín, 
por el Sur con Baríndano, 
por el Norte y Nordeste con Baquedano 
y al este con Gollano, 
parte de esa divisoria la constituye el río Urederra. 
Puntualmente limita también en el extremo Este con Artaza. 
Su núcleo urbano tenía dos puertos de acceso 
a las Limitaciones de Urbasa, pero solo se mantiene 
una parte del trazado del Puerto Nuevo. 

☆☆☆


¤ Etimología 

▪︎ZUDAIRE 

0.
< *ATZE ORO 
HEDA DEN 
HARAN HIRI•


¤ Significado 

PUEBLO DEL VALLE 
QUE SE EXTIENDE
ATRÁS DEL TODO.


¤ Evolución fonética
y aglutinación del nombre


0.
< *ATZE ORO 
HEDA DEN 
HARAN HIRI• 

1.
> *ETZ   U^U
(^I)DA  RI^
^ERE^  (^I^I) 

2.
> *(I)Z  Ū
DA  ^Î
ÎRÊ 

3.
> ZŪDAÎÎRÊ 

= ZŪDAĪ^RÊ <>  ZŪDAĪ^RÎ


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧





BAKEDANO / BAKEDAO / BAQUEDANO. Ameskoas Bajas. Merindad de Estella - Lizarra. Nafarroa. Euskal Herria. Jatorrizko esanahia. Significado originario.

 















◇◇◇


¤ BAKEDANO / BAKEDAO / BAQUEDANO.
Ameskoas Bajas.
Merindad de Estella - Lizarra.
Nafarroa.
Euskal Herria. 


La localidad de Bakedano está situada 
en las inmediaciones del nacimiento del río Urederra
 y en la parte central del municipio de Ameskoa Baja 
a una altitud de 654 m s. n. m. 
Su término concejil limita con la sierra de Urbasa 
por todos sus lados menos por el Sur 
donde limita con Gollano y Zudaire. 

☆☆☆


¤ Etimología 

▪︎BAKEDANO / BAKEDAO / BAQUEDANO 

0.
< *IBAŔ GAIN HEDA 
ZAIN ORO 
DEN HIRI•


¤ Significado 

PUEBLO QUE SE EXTIENDE 
SOBRE EL VALLE-VEGA
VIGILANDO TODO.


¤ Evolución fonética
y aglutinación del nombre. 

0.
< *IBAŔ GAIN HEDA 
ZAIN ORO 
DEN HIRI• 

1.
> *BA^  KE^  ^EDA  
^A(I)N  O^O  
RI^  (^I^I) 

2.
> *BA KÊ  ÊDA  
ÂN  Ō  
(^Î) 

3.
> BAKĒ^DĀNŌ  < >  BAQUEDANO 

> *BAKEDAHO 

> BAKEDA^O  = BAKEDAÔ


♧◇♧
¤ Etimologías propias de @fga51.
♧◇♧